صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در پروندهای خواهان دادخواست مطالبه وجه چک و تادیه وجه التزام تا زمان صدور حکم را داده است که چک مذکور به ثبت نرسیده و طی اقرارنامهای نیز خوانده اذعان داشته چنانچه تا تاریخ اول مهر 1402 چک را به ثبت نرساند مکلف است روزانه یک میلیون تومان وجه التزام بپردازد. حال بفرمائید آیا در این وضعیت ضرورت دارد خواهان قرارداد پایه که بابت آن چک صادر شده است را نیز بخواهد؟ آیا میبایست خواهان ابتدا الزام خوانده به ثبت چک را بخواهد یا میتواند مستقیم وجه آن را مطالبه نماید؟ آیا بابت وجه التزام میبایست به صورت علیالحساب هزینه دادرسی پرداخت نماید یا باید مبلغ معینی تعیین و براساس آن هزینه دادرسی پرداخت نماید؟
نظر هیئت عالی
مطابق تبصره ماده 21 قانون صدور چک، چک صیادی ثبت نشده از مقررات قانون صدور چک خارج است و حسب نظریات مشورتی اداره حقوقی امکان الزام صادرکننده مفروض به ثبت آن در سامانه نیز وجود ندارد و در نتیجه مطالبه وجه چک بر اساس قانون صدور چک وجود ندارد ولی به عنوان یک سند مدنی ممکن است.
نظر اتفاقی
در مورد چکی که ثبت نشود در حد یک سند مدنی باقی میماند چون طبق قانون جدید با عدم ثبت، چک مشمول مزایای چک تعریف شده قانونی نمیباشد. لذا مطالبه اصل وجه چک در قالب سند مدنی حتی بدون درخواست معامله پایه قابل رسیدگی و با عنایت به اینکه ثبت چک جهت وصول وجه آن در تاریخ مندرج در چک می باشد لذا زمانی که تاریخ سررسید چک فرا برسد و چک ثبت نگردد با مطالبه وجه آن دیگر موجبی برای ثبت چک وجود ندارد و طبق نظریه مشورتی شماره 1478 / 1400 / 7 مورخ 25 / 3 / 1401 دارنده چک نمیتواند دعوای الزام صادر کننده به ثبت چک در سامانه صیاد را اقامه کند، زیرا اولاً ، مستفاد از تبصره اصلاحی ماده 21 مکرر (29/1/1400) قانون صدور چک، ثبت در سامانه صیاد از شرایط صدور چک است و لذا اگر در زمان صدور چک، در این سامانه ثبت نشده باشد، چک یاد شده از شمول قانون صدور چک خارج است. ثانیاً برابر تبصره اصلاحی یاد شده، قید عبارت ((صدور و پشت نویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است)) در متن چک الزامی است و دارندهای که به رغم قید این عبارت در چک و بدون رعایت این ترتیبات چک را پذیرفته است. عملاً خود را از مزایای قانونی محروم کرده است و لذا دعوای وی دایر بر الزام صادر کننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست. و در خصوص هزینه دادرسی در زمان تقدیم دادخواست هزینه دادرسی بر مبنای مبلغ معین و دراین فرض وجه التزام قراردادی از تاریخ قرارداد تا تاریخ سررسید چک یا تقدیم دادخواست بایستی محاسبه و پرداخت شود.