صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
تعیین صلاحیت در پروندهای که ابتدا وفق ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 به مرکز استان ارسال اما در ادامه در خصوص شخص دارای سمت موضوع ماده، قرار منع تعقیب صادر شده است در صورت صدور کیفرخواست، تکلیف دادگاه چیست؟ صالح به رسیدگی است یا خیر؟
نظر هیئت عالی
در فرضی که پروندهای ابتدا به موجب ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری به مراجع قضایی مرکز استان ارسال شده و سپس در خصوص متهم دارای سمت (موضوع ماده 308) قرار منع یا موقوفی تعقیب صادر شده، باتوجه به اینکه صلاحیت ایجاد شده به موجب قانون بوده و وقوع لاحق (قرار منع تعقیب) تأثیری در اصل انتقال صلاحیت ندارد، مرجع ذیصلاح مرکز استان مکلف به ادامه رسیدگی نسبت به سایر متهمان است و صدور قرار عدم صلاحیت به محل وقوع جرم وجاهت قانونی ندارد. بنابراین نظر اقلیت مورد تأیید میباشد.
نظر اکثریت
ابتدا اینکه ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری، یک استثنا بر اصل صلاحیت محلی رسیدگی به اتهام در محل وقوع جرم است و هر زمان که موجبات از بین رفتن این استثنا فراهم شد، لازم است مجدداً به اصل برگردیم. دوم اینکه در فرض سوال آنچه که باعث شده است پرونده به عنوانی استثنایی بر اصل، در دادگاهی غیر از محل وقوع جرم مطرح شود، اعتبار و سمت متهم یا احدی از متهمان است که مشمول ماده 308 مذکور میشود. حال اگر در مورد آن شخص قرار منع یا موقوفی تعقیب صادر شد، استثناء اعتبار خود را از دست داده و قاعده ماده 310 همان قانون حاکم میشود؛ لذا بر فرض صدور کیفرخواست، لازم است دادگاه قرار عدم صلاحیت به محل وقوع بزه صادر نماید. نکته قابل توجه اینکه استثنای صلاحیت موجب تغییر دائمی صلاحیت نمیشود بلکه به صورت موقتی و اعتباری بوده و هر زمان، امکان اصلاح آن وجود دارد که یکی از این امکانها، همانا صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب در خصوص متهم مشمول ماده 308 در دادسرا و صدور کیفرخواست نسبت به سایر اشخاص غیر مشمول ماده 308 است.
نظر اقلیت
فلسفه ماده 308، انتقال صلاحیت به محض متهم شدن شخص مشمول ماده 308 مذکور است چه به مباشرت و چه به مشارکت. لذا بعد از انتقال صلاحیت، دیگر امکان نفی مجدد صلاحیت و انتقال پرونده بعد از صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب در مورد شخص مشمول ماده 308، نمیباشد. در واقع به محض اینکه مشخص شد پرونده باید به اعتبار ماده 308 به دادگاه دیگری ارسال شود، صلاحیت از دادگاه مبدأ سلب شده و امکان اعطای مجدد صلاحیت به آن وجود ندارد حتی بر فرض خروج شخص مشمول ماده 308 از زمره متهمانی که نسبت به آنها کیفرخواست صادر میشود. با وحدت ملاک از ماده 315 قانون آیین دادرسی کیفری، دادگاه مکلف به رسیدگی در خصوص پرونده است.
مستندات قانونی
ماده 308 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 310 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 315 قانون آیین دادرسی کیفری