صورت‌جلسه نشست قضائی

کد نشست:۱۳۹۹-۷۵۳۸
برگزار شده توسط:استان سمنان/ شهر شاهرود
تاریخ برگزاری:۱۳۹۸/۰۹/۰۳
موضوع:احراز رکن معنوی (سؤنیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب)

پرسش

اگر شخصی به قصد شوخی کردن، به دیگری توهین نماید (قصد مرتکب، تحقیر و تخفیف مخاطب نباشد؛ بلکه صرفا قصد شوخی کردن با مخاطب را داشته است)، آیا بزه توهین محقق می گردد یا خیر؟

نظر هیئت عالی

در بزه توهین باید قصد مرتکب مبنی بر تخفیف یا تحقیر مخاطب احراز گردد والا جرم محسوب نمی گردد.

نظر اکثریت

نظر به اینکه بزه توهین، جرمی عمدی است و تحقق آن منوط به احراز رکن معنوی یا روانی (سوء نیت مجرمانه) در رفتار مرتکب است و سوء نیت مجرمانه نیز متشکل از سوء نیت عام و سوء نیت خاص (قصد نتیجه) می باشد؛ لذا برای تحقق بزه توهین، لازم است تا مرتکب، قصد تحقیر و تخفیف دیگری ( قصد توهین به دیگری ) را داشته باشد؛ بنابراین، زمانی که در مقام شوخی است و به قصد شوخی کردن با دیگری، رفتاری توهین آمیز خطاب به وی به کار می برد، فاقد سوء نیت خاص مجرمانه بوده و بنابراین، بزه توهین واقع نمی گردد.

نظر اقلیت

هر چند بزه توهین، جرمی عمدی است و تحقق آن منوط به احراز رکن معنوی یا روانی (سوء نیت مجرمانه) در رفتار مرتکب است و سوء نیت مجرمانه نیز متشکل از سوء نیت عام و سوء نیت خاص (قصد نتیجه) می باشد، اما بایستی توجه داشت که سوء نیت خاص مجرمانه نیز متشکل از دو قسم است: قصد مستقیم و قصد تبعی. در حقیقت، قصد تبعی نیز حاکی از تحقق سوء نیت خاص مجرمانه است. از همین رو، زمانی که مرتکب در مقام شوخی است و به قصد شوخی کردن با دیگری، رفتاری توهین آمیز خطاب به وی به کار می برد، هر چند در این وضعیت، فاقد قصد مستقیم است و مستقیما قصد توهین ندارد؛ اما نکته اینجاست که چون در این وضعیت، رفتار وی نوعا موهن و مخفف و تحقیر آمیز است؛ لذا در حقیقت، دارای قصد تبعی است و قصد تبعی نیز ایجاد کننده سوء نیت خاص مجرمانه است؛ بنابراین بزه توهین در این وضعیت نیز واقع می گردد. به این منظور، می توان از ملاک مقررات ناظر بر قصاص و دیات در قانون مجازات اسلامی (موضوع ماده 290 آن قانون) استفاده کرد و از آن وحدت ملاک گرفت و آن را قابل تسری در تعزیرات دانست؛ چراکه مقنن، در این ماده قانونی، صراحتا و مشخصا قصد تبعی را مورد شناسایی قرار داده است.

مبحث

کلمات کلیدی

مستندات قانونی

ماده 290 قانون مجازات اسلامی | ماده 608 قانون مجازات اسلامی | ماده 609 قانون مجازات اسلامی | ماده واحده قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت ، توهین و یا هتک حرمت مندرج در مقررات جزایی

احراز رکن معنوی (سؤنیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب) | نشست قضایی | قضا