صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجه به اینکه ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری جایگزین ماده ۲۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۷۸ شده است و در ماده ۲۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری، در صورتی که محکوم به حبس به جهت بیماری تحمل حبس را نداشته باشد با تأمین آزاد میگردد ولی در ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری ذکری از تامین نشده است حال چنان که امیدی به بهبودی بیمار نباشد و تامین نیز نداشته باشد آیا امکان آزاد کردن وجود دارد؟
نظر هیئت عالی
تفسیر منطقی از قانون اقتضاء میکند که محکومعلیه بدون اخذ تامین آزاد نگردد بدیهی است در صورت فقدان تامین مطابق قسمت اخیر مادهی 522 قانون آئین دادرسی کیفری رفتار خواهد شد.
نظر اکثریت
ملاحظه میگردد قانون جدید آیین دادرسی کیفری در این خصوص سکوت نموده و حال باید دید چگونه باید این سکوت را تفسیر نمود و در قانون قبلی (ماده ۲۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری) مقنن به صراحت اخذ تامین کیفری را پیش بینی نموده این ماده در هر دو حالت تعیین تکلیف نموده اگر تامین بدهد آزاد میشود تا به بیماری خود رسیدگی کند و اگر تامین ندهد به تکلیف پزشک و دستور دادگاه در زندان یا بیمارستان تحت نظر ضابطین دادگستری معالجه میشود لیکن ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری اصلاً حرفی از تامین نزده که به نظر میرسد در اینجا مقنن در مقام بیان بوده و اگر نظر به آن داشت که محکوم تامین بدهد میبایست قید میکرد فلذا هیچگونه دلیل قانونی در اخذ تامین نداریم بنابراین به استناد اولاً: در مقام بیان بودن مقنن. ثانیاً: تفسیر به نفع متهم به ما میگوید سکوت قانون گذار را به نفع محکومعلیه تفسیر کنیم. ثالثاً: در هیچ حالتی چه محکومعلیه توانایی سپردن تامین را داشته باشد یا نداشته باشد از وی تامین اخذ نمیگردد و چرا که ماده تفسیر بردار نیست و نمیتوان بدون دلیل قانونی محکوم علیه را مجبور به سپردن تامین کرد هر چند که همین قضیه در خصوص محکوم علیه پرونده حقوقی وفق تبصره ۲ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی پابرجا است.
نظر اقلیت
اولاً این که رویه قضایی به هیچ عنوان این موضوع را نپذیرفته و ثانیاً در این خصوص حق محکومله به هیچ عنوان در نظر گرفته نشده. ثالثاً ما یک تفسیر منطقی داریم و یک تفسیر به نفع متهم، تفسیر به نفع متهم به هیچ عنوان نمیتواند جایگزین تفسیر منطقی گردد تفسیر منطقی به ما میگوید که آزاد نمودن محکومعلیه بدون تامین منطقی نمیباشد به خصوص در مورد محکومعلیه محاکم حقوقی (خصوصی) فلذا نمیتوان از سکوت مقنن این برداشت را داشت که به هیچ عنوان نمیتوان از محکوم علیه تامین اخذ کرد لازم به ذکر است. میتوان گفت ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری حکم کلی تعیین تکلیف محکوم علیه بیمار را مشخص کرده لیکن جهت انجام چگونگی اجرا آن قانون سکوت کرده فلذا باید در زمان سکوت قانون به منابع دیگر رجوع کرد که مهمترین آن ماده ۲۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری سابق میباشد.
مستندات قانونی
ماده 291 قانون آئین دادرسی کیفری | ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی | ماده 502 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 92