صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجـه به مـاده یک لایحـه قانونی تجدیـد قرارداد و اجـاره املاک و امـوال موقوفـه و تجدید انتخـاب متولیـان و امنا و نظـار اماکـن متبرکه و مساجـد مصوب 25/2/1358 شورای محترم انقلاب ، آیا تولیت موقوفه باید به مستأجرین اخطار کند که ظرف سه مـاه جهت روشن شـدن وضعیت استیجاری متصرفی خود مراجعه کنند یا اینکه تصویب قانون به منزله اخطار به متصرف است؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی(5): نظر اکثریت نشست قضایی دادگستری مشهد مورد تأیید است با این تذکر که آنچه را که شورای انقلاب اسلامی ایران در مقام قانونگذاری تصویب نموده، قانون است نه به منزله قانون.
نظر اکثریت
تصویب قانون به منزله اخطار به متصرف است و نیازی به ابلاغ مجدد نیست. دلایل اکثریت که معتقد به عدم اخطار بوده و تصویب قانون را به منزله ابلاغ به متصرف میدانند به قرار ذیل است: 1. با توجه به اینکه ماده میگوید «اخطار میشود» این اخطار را خود قانونگذار به متصرف کرده و حتی برای مراجعه به تولیت موقوفه مدت گذاشته است که از تاریخ تصویب این لایحه مراجعه نمایند و سبک تنظیم ماده نشاندهنده این امر است که خود قانونگذار ابلاغ را انجام داده است. 2. چون متولیان موقوفه در قبل از انقلاب رعایت غبطه وقف را نکردهاند، قانون گفته این نوع قراردادها فسخ است و در نتیجه چون قرارداد فسخ شده پس مستأجر باید در ظرف مهلت تعیین شده در قانون، جهت تجدید اجاره به متولی وقف مراجعه و نیازی به اخطار مجدد نیست. 3. دادگاه در مقام تفسیر قانون است و ما نمیتوانیم به قانونگذار ایراد بگیریم که چرا قراردادهای اجاره را فسخ کرده و فسخی که در این ماده آمده یک فسخ قهری است و در نیتجه خود قانون تعیین تکلیف کرده که پس از فسخ، ذینفع ظرف سه ماه به متولی موقوفه مراجعه و تجدید اجاره کند و نیازی به اخطار از طرف متولی نیست. 4. کلیه مصوبات شورای محترم انقلاب به منزله قانون است و در ماده مذکور دو مطلب را گفته است: الف) فسخ قراردادها ب) اخطار به متصرفین موقوفه. اگر در ماده قید نمیکرد در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این لایحه مراجعه نمیکنند نیاز به اخطار داشت و حالا که مهلت تعیین کرده پس باید متصرفین در ظرف همان مدت که قانونگذار تعیین کرده جهت تعیین تکلیف وضعیت خود به متولی موقوفه مراجعه نمایند و نیازی به اخطار مجدد نیست. 5. از نظر دستور زبان فارسی عبارت «اخطار میشود»، مضارع اخباری است و خود قانون اخطار کرده است و اگر هدف قانونگذار غیر از این بود باید از عملی که بعد اتفاق خواهد افتاد خبر میداد و میگفت که اخطار کند و چون قانون نگفته که اخطار کند پس اخطار را خود قانون انجام داده و نیازی به اخطار مجدد نیست.
نظر اقلیت
تولیت موقوفه باید به متصرف ابلاغ کند که جهت روشن شدن وضعیت ملک مورد تصرف خود ظرف سه ماه مراجعه نماید. دلایل اقلیت مبنی بر اینکه تولیت موقوفه باید به متصرف ابلاغ کند به شرح ذیل است: 1. فسخ نشانه اراده دو طرف است و چون در این ماده اراده دو طرف نیست پس فسخ نیست و متولی باید در فرم مربوطه به متصرف اخطار کند و مراتب فسخ را اعلام کند. 2. با توجه به قاعده قبح عقاب بلابیان و رفع جهل از طرف دعوا (مدعیعلیه) که حقش به خاطر جهل به موضوع تضییع میشود و از باب احتیاط در عقود و قراردادهای حسنه، متولی موقوفه باید به متصرف اخطار نماید. 3. چون قانون "اصل آزادی" اراده را پذیرفته، زمانیکه متولی موقوفه به عنوان موجر با مستأجر اقدام به تنظیم سند میکند پس خودش باید عدم ادامه اجاره را به مستأجر اعلام کند هرچند صراحت خاصی که اداره اوقاف این اخطار را کند نداریم ولی وقتی که متولی قراردادی را منعقد میکند، این یک قرارداد خصوصی است که بین افراد منعقد شده و دلیلی ندارد که این قرارداد بدون اعلام متولی فسخ شود؛ پس متولی موقوفه باید به متصرف اخطار نماید.