صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آقای الف مدعی است با آقای ب درگیر بوده است و در حین درگیری با وی ناگهان از ناحیه کمر احساس سوزش می نماید و متوجه می شود که به وسیله چاقو مجروح شده است . پزشکی قانونی اصل ورود جراحت را تایید می نماید شاکی در مقام تعیین جارح بیان می دارد که بین آقای الف و فرزند صغیر وی (14 ساله) که در حین درگیری پشت وی بوده اند و قبل از وقوع درگیری با پدرش، یک چاقو در دست وی دیده مردد است و یکی از آنها این عمل مجرمانه (ایراد جرح با چاقو) را مرتکب شده است اما با توجه به اینکه خود در تعیین مجرم مردد است حاضر به اقامه قسامه نیست و تقاضای رد قسامه در راستای عمل به ماده 333 ق . م . ا مصوب 1392 را دارد. سوالات: 1) اولا آیا فرد صغیر می تواند اقامه قسامه کند؟ 2) ثانیا آیا برای اقامه قسامه با توجه به این که نتیجه آن پرداخت و عدم پرداخت دیه است (امر مالی) رشد شرط است؟ 3) اگر در پاسخ سوال اول قائل بر این باشیم که ولی فرد صغیر باید اقامه قسامه نماید، در حالتی که صغیر و ولی وی در اقامه قسامه تعارض منافع داشته باشند (مثل مساله مطروحه) چه کسی باید اقامه قسامه نماید؟
نظر هیئت عالی
در موارد لوث که نوبت به قسامه برسد امکان سوگند بوسیله ولی قهری ولایتاً ممکن می باشد لذا نظریه اکثریت که بر این مبنا صادر شده است صائب می باشد.
نظر اکثریت
چون براساس ماده 1329 قانون مدنی که می گوید: « قسم به کسی متوجه می گرددکه اقرارکند اقرارش نافذ باشد» تردیدی وجود ندارد که طفل صغیری که به رشد نرسیده است نمی تواند در موضوع مالی حتی برای نفی مسوولیت سوگند یاد کند و چون براساس ماده 313 قانون مجازات اسلامی قسامه جمع سوگند هایی است که برای اثبات ادعا ادا می شود اجرای قسامه از سوی ولی طفل امکان پذیر است خصوصا این که مفهوم مخالف ماده 358 قانون مجازات اسلامی نیز این گونه استنباط می شود که ولی طفل در غیر مورد ماده 358 قانون مجازات اسلامی می تواند ادای قسامه نماید اما در فرض سوال با توجه به صراحت ماده 334 قانون مجازات اسلامی ولی طفل به ولایت از طفل و اصالتا از طرف خود برای برائت از اتهام می تواند سوگند یاد کند و با ادای سوگند به ولایت از طفل توسط ولی تعارض منافع منتفی است و فرض سوال متفاوت با مصداق ماده 358 قانون مجازات اسلامی است.
نظر اقلیت
در مورد طفل غیر ممیز چون ولی و طفل در فرض سوال تعارض منافع دارند به گونه ای که اگر ولی طفل از ادای سوگند به ولایت از طفل خودداری کند و از جانب خود ادای سوگند یاد کند مسوولت پرداخت دیه بر عهده طفل قرار می گیرد بنابراین ولی اساسا نمی تواند به ولایت از طفل سوگند یاد کند و در مورد طفل ممیز نیز چون ادای سوگند با قسامه برای برائت موجب سلب مسوولیت مالی طفل می شود طفل در این مورد می تواند سوگند یاد کند.