صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر هیئت عالی

با توجه به اصل قانونی بودن جرایم و مجازات‌ها، قاعده فقهی «الحدود تدراً بالشبهات»، و لزوم احراز عنصر روانی به عنوان رکن لازم در جرایم عمدی بر اساس ماده 144 قانون مجازات اسلامی، انطباق عنوان «اخلال در نظم عمومی» به صرف وقوع نزاع دسته جمعی بدون احراز قصد یا علم به تحقق نتیجه، فاقد مبنای موجه است؛ زیرا جرم موضوع ماده 618 قانون مجازات اسلامی، علاوه بر تحقق رفتار فیزیکی نظیر هیاهو، جنجال یا تعرض، نیازمند احراز اراده معطوف به برهم زدن نظم یا آگاهی به تحقق چنین نتیجه‌ای است. پذیرش فرض «قصد مفروض» در این گونه موارد، به معنای عدول از اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و توسعه ناموجه دایره جرم‌انگاری است، در حالی که قانون‌گذار برای نزاع دسته‌جمعی، وصف مجرمانه و مجازات مستقل در ماده 615 پیش بینی کرده است که بدون نیاز به احراز قصد اخلال در نظم، پاسخ کیفری مشخص دارد. بر این اساس، جمع میان دو عنوان، مستلزم احراز شرایط خاص هر یک و جلوگیری از تداخل غیر ضرور عناوین کیفری است. بنابراین، از حیث مبنای نظری و کارکرد عملی، تکیه بر ماده 615 و عدم تسری عنوان ماده 618 در فقدان قصد خاص، با منطق حقوق کیفری، اصول فقهی و رویه قضایی منسجم‌تر و موجه تر است.