صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آقای (الف) یک خط موبایل را طی قرارداد اجاره به شرط تملیک به آقای (ب) واگذار میکند از جمله شرایط ضمنعقد، ممنوعیت خریدار (مستأجر) از انتقال موبایل به غیر در مدت معین و نیز حق فسخ فروشنده در صورت تأخیر در پرداخت اقساط (مالالاجاره) بدون نیاز به مراجعه به دادگاه بوده است. آقای (ب) قبل از انقضای مدت مقرره موبایل را به آقای «ج» منتقل کرده و آقای (الف) از طریق مخابرات اقدام به قطع تلفن کرد متعاقباً آقای (ج) علیه آقای (الف) دایر به ممانعت از حق شکایت کرده است. آقای (الف) مدعی است که به لحاظ عدم پرداخت اقساط (مالالاجاره) از حق فسخ خود استفاده کرده است. آیا موضوع عنوان شده دارای وصف جزایی است؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (*1): نظر اکثریت وفق موازین قانونی و شرعی اعلام شده و مورد تأیید است.
نظر اکثریت
موضوع دارای وصف جزایی نبوده و قابل تعقیب کیفری نیست مبانی استدلال: 1ـ در قرارداد به صراحت عقد اجاره قید شده است و در بند دوم قرارداد نیز حق فسخ برای مالک در صورت عدم پرداخت اقساط بدون تمسک به اقدام قضایی در نظر گرفته شده است. بنابراین در صورت عدم پرداخت یکی از اقساط شرط محـقق شده و قطع تلفن از ناحیه مالک منطبق بر شرط قراردادی است و فاقد وصف جزایی است. 2ـ در فرض سؤال باید احراز شود که مالک کیست اگر شخص (ج) را مالک بدانیم در اینجا جرم محقق است در صورتیکه عقد اجاره است و مالکیت شخص (ب) بر مبیع محقق نگردیده و انتقال آن به شخص (ج) نیز صحیح نمیباشد به همین جهت مالک با قطع موبایل اراده خویش را بر عدم تنفیذ معاملات بعدی اعلام میدارد و چون هنوز مالکیت از شخص (الف) منتزع نشده قطع تلفن نمیتواند دارای وصف جزایی باشد به این دلیل که در قرارداد حق فروش مستأجر تا پرداخت کلیه اقساط سلب شده است. 3ـ شاکی باید دلیل خود را برای مالکیت ارائه کند و مالکیت او برای دادگاه محرز شود که این موضوع رکن مادی جرم است و در فرض سؤال مالکیت شخص (ب) و (ج) با توجه به قرارداد محرز نیست به همین جهت اقدام شخص (الف) بر قطع تلفن منطبق بر ماده یاد شده نیست. 4ـ چنانچه قرارداد را بیع شرط بپنداریم تا شرط محقق نشود مالکیت مالک منتزع نمیشود. بنابراین شخص (الف) از حق مالکیت خود استفاده کرده است.
نظر اقلیت
موضوع دارای وصف جزایی و قابل تعقیب کیفری است مبانی استدلال: اینگونه قراردادها در واقع بیع است و دلیل آن هم تعیین مبلغ زیادی است که به عنوان مالالاجاره بین طرفین مقرر شده و در حقیقت عقد بیع محقق گردیده است ولیکن ثمن معامله به صورت تقسیط پرداخت میشود چون با انعقاد عقد بیع، موبایل از مالکیت مالک خارج میشود. قبل از اقامه دعوی فسخ و اثبات ادعا حق قطع آن را علیالخصوص هنگامی که به شخص (ج) منتقل شده را ندارد و قید عقد اجاره به شرط تملیک ماهیت عقد را که بیع است تغییر نمیدهد و با وصف مذکور در صورت قطع موبایل از ناحیه مالک اولیه، نامبرده مرتکب جرم شده و قابل تعقیب و مجازات است.