صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اکثریت

ملاک قانونگذار برای اعمال قواعد تکرار جرم در ماده۱۳۷ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۹۹(ماده 13 قانون کاهش حبس تعزیری) مشخص گردیده است: اولاً اینکه شخص مرتکب یک جرم عمدی تعزیری درجه یک تا پنج شود. ثانیاً حکم وی قطعت یافته باشد. ثالثاً از او اعاده حیثیت نشده باشد یا جرم وی مشمول مرور زمان اجرای مجازات نشود. رابعاً وی در دوران اعاده حیثیت و اجرای حکم مرتکب جرم عمدی درجه یک تا شش دیگری شود. در فرض سوال جرم شخص مشمول مرور زمان اجرای مجازات شده لکن از او اعاده حیثیت نگردیده است؛ با توجه به اینکه قانونگذار در ماده پیش گفته از ملاک اعاده حیثیت یا شمول مرور زمان اجرای مجازات برای اعمال قاعده تکرار جرم استفاده نموده است می‌بایست این ماده در کنار ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی ۹۲ (اعاده حیثیت از اشخاص) تفسیر شود (الجمع مهما امکن اولی من الطرح)؛ ماده ۲۵ اعاده حیثیت از اشخاص را چه در فرض اجرای حکم و چه در فرض مرور زمان اجرای مجازات (فرض سوال) منوط به گذشتن مواعد مندرج در ماده 25 قانون مجازات اسلامی 92 نموده است (در فرض سو ال می‌بایست ۱۲ سال بگذرد تا از شخص اعاده حیثیت گردد: 10 سال مرور زمان اجرای مجازات (بند پ ماده 107 قانون مجازات اسلامی 92) + 2 سال مجازات تبعی در حبس درجه 5 (بند پ ماده 25 قانون مجازات اسلامی 92) لذا آنچه که برای قانونگذار موضوعیت داشته است اعاده حیثیت و نه مرور زمان اجرای مجازات بوده است چرا که اولاً هیچ گونه تردیدی وجود ندارد که همین شخص در این فرض سوال دارای سابقه کیفری موثر بوده و هیچ گونه نهاد ارفاقی در خصوص او قابل اعمال نیست. ثانیاً پیشینه ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی که در سال ۹۲ به تصویب رسید دامنه جرم اول توسط شخص را از جرم عمدی تعزیری درجه یک تا شش قرار داده بود و با توجه به اینکه جرم تعزیری درجه شش اساساً دارای مجازات تبعی نبوده تا اعاده حیثیت برای آن معنا پیدا کند لذا قانونگذار از مرور زمان اجرای مجازات نام برده است یعنی در قانون سابق اعاده حیثیت به جرم تعزیری درجه یک تا پنج و مرور زمان اجرای مجازات به جرم تعزیری درجه شش برمی‌گشت؛ در اصلاحات قانون کاهش حبس تعزیری جرم تعزیری درجه شش حذف شد اما مرور زمان اجرای مجازات تغییری پیدا نکرد لذا در این خصوص می‌بایست جمله مرور زمان اجرای مجازات با توجه به اینکه محلی برای موضوع ندارد، حذف شود یا جمله اعاده حیثیت به مرور زمان ناشی از اجرای مجازات اضافه گردد. نتیجتاً اینکه اعاده حیثیت در مقررات تکرار جرم موضوعیت داشته اعم از اینکه ناشی از اجرای حکم یا ناشی از مرور زمان اجرای مجازات باشد و صرف مرور زمان اجرای مجازات چنانچه جرم در مواعد ماده 25 ارتکاب یابد موجب منتفی شدن قواعد تکرار جرم نمی‌شود. لذا ماده 137 باید به این شکل خوانده شود‌: هرکس به‌ علت ارتکاب جرم عمدی به موجب حکم قطعی به یکی از مجازات‌های تعزیری از درجه یک تا درجه پنج محکوم شود و از تاریخ قطعیت حکم تا حصول اعاده حیثیت ناشی از اجرای مجازات یا اعاده حیثیت ناشی از مرور زمان اجرای مجازات، مرتکب جرم عمدی تعزیری درجه یک تا شش گردد، حداقل مجازات جرم ارتکابی میانگین بین حداقل و حداکثر مجازات قانونی آن جرم است و دادگاه می‌تواند وی را به بیش از حداکثر مجازات تا یک‌چهارم آن محکوم کند.