صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه مستأجر از بابت اجارهبها در واقع از بابت دین خود چک یا سند تجاری به موجر بدهد آیا تبدیل تعهد شده است؟
نظر هیئت عالی
چنانچه مستأجر از بابت اجارهبها، قبوض لازمالاجرا یا اسنادی نظیر چک و سفته به موجر بدهد با توجه به منشأ صدور آن اسناد و با توجه به قرارداد اجاره و مقررات قانونی حاکم بر روابط طرفین، نحوه پرداخت اجارهبها طریقیت داشته و صرف صدور اسناد مزبور موجب برائت ذمّه مستأجر نخواهد شد و اگر اجارهبها به وسیله اسناد مذکور وصول نشود موجر می¬تواند پس از رعایت شرایط تحقق دعوا ضمن درخواست تخلیه (در مواردیکه قانوناً میتواند درخواست تخلیه کند) به لحاظ عدم پرداخت اجارهبها، اجور معوقه را نیز مطالبه کند و چون تعهد اصلی همان پرداخت اجارهبها و مسئولیت مستأجر ناشی از قرارداد اجاره بوده که موضوعیت دارد، صرف صدور اسناد ذمّهای موجب برائت ذمّه مستأجر نخواهد شد. در نتیجه نظر اکثریت تأیید می¬شود.
نظر اکثریت
صدور چک و تحویل آن از ناحیه مستأجر به موجر مسبوق به قرارداد بوده و صرف صدور چک دلیلی بر زائل شدن قرارداد اجاره نیست زیرا قصد در رضای مشترک طرفین بر تعهد لازم است و تبدیل تعهد محسوب نمیشود. در صورت عدم وصول وجه چک در امضای آن است که تعهد (اجاره) به قوت خود باقی است و حقوق موجر دایر بر مطالبه اجارهبها و درخواست تخلیه از بابت صدور چک منتهی نشده بلکه موجر اختیار دارد برای استیفای حق خود نسبت به وصول چک اقدام کند یا برای وصول اجارهبهای معوقه یا تخلیه عین مستأجره در دادگاه طرح دعوا کند.
نظر اقلیت
صدور چک از جانب مستأجر دریافت آن از ناحیه موجر تبدیل تعهد خواهد بود زیرا مستأجر بریالذمّه شده است و فقط در مورد وجه چک قابل تعقیب خواهد بود و نمی¬توان فرد را از دو جهت مشغولالذمّه قرار داد و چنانچه علاوه بر تعهدنامه پرداخت اجارهبها از بابت ضمانت اجرای عدم پرداخت اجارهبها و تخلیه مورد اجاره با ارائه چک متعهد شود چنین عملی اراده بر تبدیل تعهد است و لاغیر.