صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شرکت سهامی خاص (الف)، چکی را که در وجه وی صادر گردیده است، با امضای مدیرعامل و مهر شرکت در وجه شخص (ب) ظهرنویسی مینماید، حال شخص (ب) به طرفیت مدیرعامل و شرکت دعوای مطالبهی وجه چک مطرح مینماید . الف: مسئول سند تجاری در این فرض، باتوجه به ماده 19 قانون صدور چک، چه شخصی میباشد؟ ب: در صورتی که طبق اساسنامهی شرکت، اسناد تعهدآور شرکت تنها با امضای مدیر عامل و رئیس هیأت مدیرهی این شرکت، لازم الاجرا باشد، مسئولیت به چه نحو است؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، الف: شرکت سهامی خاص با توجه به صدر ماده 19 قانون صدور چک و اصول حقوقی مبتنی بر حکم ماده 403 قانون تجارت، مسئول پرداخت وجه سند تجاری (چک ظهر نویسی شده) میباشد. ب: با توجه به اطلاق ماده 118 لایحه اصلاح قانون تجارت، عدم رعایت تشریفات داخلی شرکت از جمله نقص امضاء در ظهر نویسی چک شرکت و یا محدودیت اختیار و مسئولیت مدیران در اساسنامه در مقابل اشخاص ثالث قابلیت استناد ندارد و معتبر نیست، بنابراین در فرض سوال، شرکت در مقابل شخص ثالث دارنده چک مسئول است.
نظر اکثریت
درخصوص قسمت اول سوال، باتوجه به استثنایی بودن مسئولیت تضامنی حسب اصول پذیرفته شدهی حقوقی و همچنین ماده 403 قانون تجارت و همچنین اشارهی صدر مادهی 19 قانون صدور چک که از صاحب حساب سخن به میان آورده است، لذا مسئولیت در این فرض طبق اصول حقوقی که صرفاً حقوق و تعهدات را در خصوص منسوب عنه جاری میدانند، لذا صرفاً شرکت سهامی مسئول میباشد و در قسمت دوم سوال که امضای رئیس هیأت مدیره وجود ندارد و ظهرنویسی ناقص میباشد، چون شرایط شکلی ظهرنویسی رعایت نشده، شخص حقوقی مسئولیتی ندارد و طبق قاعدهی اقدم صرفاً مدیرعامل که ظهرنویسی نموده مسئول است و با قید این توضیح که تئوری نمایندگی ظاهری در نظام حقوقی ایران پذیرفته نشده است.
نظر اقلیت
درخصوص قسمت دوم سوال، نظر اقلیت چنین است که ولو نقص امضاء در ظهرنویسی وجود دارد اما سلب مسئولیت از شخص حقوقی که ممکن است دارنده به واسطهی شهرت نام وی، چک را از مدیر عامل آن شرکت قبول نموده باشد، خلاف انصاف و حقوق دارندهی چک میباشد چون دارنده مرتکب تخلفی نگردیده بلکه این نمایندهی شرکت بوده است که با نقص امضا آن را به دارنده تحویل داده لذا وی در این فرض مثل فرض اول شخص حقوقی مسئول میباشد.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 19 قانون صدور چک | ماده 403 قانون تجارت