صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اکثریت

(با ارجاع سوالات به سایت استفتائات دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب) لقاح آزمایشگاهی درصورتی‌که اسپرم و تخمک از زن و شوهر شرعی باشد، جایز است؛ چراکه اصل بر جواز و صحت اعمال انسان‌هاست و نهی شارع و مقنن شامل زنا و مقدمات آن و فعل حرام است و لقاح مصنوعی مستلزم انجام فعل حرامی نیست. فرزندی که از این طریق به دنیا می‌آید ملحق به زن و شوهری است که صاحب اسپرم و تخمک هستند؛ زیرا مطابق ماده 1167 قانون مدنی، آنچه که مانع الحاق فرزند به صاحب اسپرم و تخمک است، زنا است و لقاح مصنوعی مستلزم زنا نیست. استفاده از تخمک زن اجنبی برای باروری و سپس انتقال نطفه حاصل از اسپرم شوهر و تخمک زن اجنبی به رحم زوجه بلامانع است اما فرزند متولد شده از این وضعیت ملحق به شوهر و صاحب نطفه می‌شود نه شوهر و صاحب رحم. اگر اسپرم از شوهر گرفته شود و بعد از وفات او با تخمک همسرش لقاح شده و سپس نطفه به رحم او منتقل شود، عمل مذکور فی‌نفسه اشکال ندارد و کودک به صاحب تخمک و رحم ملحق می‌شود و الحاق آن به صاحب نطفه هم بعید نیست ولی با توجه به ماده 875 قانون مدنی، از او ارث نمی‌برد. تلقیح نطفه مردی اجنبی به زوجه مردی که بچه‌دار نمی‌شود، از طریق قرار دادن نطفه در رحم او فی‌نفسه اشکال ندارد و درصورتی‌که با این روش کودکی به دنیا بیاید، ملحق به شوهر آن زن نمی‌شود بلکه ملحق به صاحب نطفه و به زنی است که صاحب رحم و تخمک است. تلقیح زن با نطفه شوهرش که از دنیا رفته فی‌نفسه اشکال ندارد و فرقی نمی‌کند که قبل از انقضای عده باشد یا بعد از آن و همچنین فرقی نیست بین این‌که زن ازدواج مجدد کرده باشد یا خیر و در صورت ازدواج مجدد هم فرقی نمی‌کند که لقاح با نطفه شوهر اولش بعد از وفات شوهر دومش باشد یا در حال حیات او، ولی اگر شوهر دوم او زنده باشد باید این کار با اجازه و اذن او صورت بگیرد. همچنین امروزه می‌توان تخمک‌هایی را که در خارج از رحم بارور شده‌اند در مکان‌های مخصوصی به طور زنده نگهداری کرد و در صورت نیاز آن‌ها را در رحم صاحب تخمک قرار داد، این کار فی‌نفسه اشکال ندارد.