صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در پروندهای با موضوع سرقت، وقتی متهم به لحاظ عجز از تودیع تأمین بازداشت میباشد، اگر مدت بازداشت متهم از حداقل حبس بزه انتسابی بیشتر شده باشد، آیا با توجه به تعدد شکات، میزان اموال مسروقه و لزوم رد مال، میتوان قرار تأمین کیفری متهم را تشدید کرد؟
نظر هیئت عالی
نظریه اداره حقوقی به شماره 1408 مورخ 2/10/98 به شرح زیر مورد تائید اعضای هیئت عالی نشست قضایی است. مقصود مقنن در وضع مقررات ذیل مادهی 242 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 مبنی بر عدم بازداشت متهم بیش از حداقل حبس مقرر در قانون، آزادی بلاقید وی نیست؛ زیرا برابر مواد 217 و بعد قانون فوقالذکر مادام که دلایلی دال بر ارتکاب جرم علیه متهم وجود دارد، باید تحت قرار تأمین کیفری باشد، اما هرگاه وی در حد نصاب مقرر در ذیل این ماده در بازداشت باشد، بازپرس باید قرار تأمینی را که منتهی به بازداشت وی شده است با توجه به وضعیت وی به نحوی تخفیف دهد که زمینه آزادی وی فراهم شود. بدیهی است قرارهای التزام موضوع بندهای الف تا ث ماده 217 قانون مارالذکر، به طور طبیعی زمینه آزادی متهم را فراهم میسازد و اگر وی از پذیرش آن امتناع کند، ضمانت اجراهای مقرر در تبصره یک ماده 217 قانون یاد شده، اعمال میگردد. در جرایمی که علاوه بر الزام محکومعلیه به رد مال، مجازات قانونی جرم، حبس باشد؛ ملاک محاسبه حداکثر مدت بازداشت متهم، حداقل حبس مقرر در قانون برای آن جرم است و بازداشت متهم مازاد بر آن فاقد مجوز قانونی است.
نظر اکثریت
در فرض سؤال، با توجه به تعدد شکات و میزان اموالی که از شکات به سرقت رفته است، امکان تشدید قرار تأمین وجود دارد؛ چراکه مقررات ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری منصرف از رد مال میباشد و وفق ماده 219 قانون آیین دادرسی کیفری، درهرحال میزان قرار تأمین کیفری نباید از خسارت وارده به بزهدیده کمتر باشد. پس حتی اگر مدت بازداشت متهم بیشتر از حداقل حبس بزه انتسابی شده باشد، به لحاظ لزوم تضمین حقوق شکات و امکان جبران خسارت وارده به آنها، امکان صدور قرار مبنی بر تشدید قرار تأمین وجود دارد.
نظر اقلیت
وفق ماده 242 قانون آیین دادرسی کیفری، بههرحال مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند و پس از اینکه مدت بازداشت متهم تحت قرار تأمین، از حداقل حبس بزه انتسابی بیشتر شد، باید توسط بازپرس تصمیمی اتخاذ شود تا متهم به طریق قانونی آزاد گردد، درحالیکه تشدید قرار تأمین متهم، مغایر با آزادی ایشان میباشد، پس در فرض سؤال امکان تشدید قرار تأمین وجود ندارد.
مستندات قانونی
ماده 219 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 242 قانون آیین دادرسی کیفری