صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه در دادگاه بدوی در خصوص متهم به صورت غیابی رسیدگی و حکم محکومیت غیابی صادر شود پس از صدور رأی و در مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی، شاکی با مراجعه به دادگاه اعلام نماید محکومعلیه در حال حاضر در دسترس میباشد (فرضاً در فرودگاه در حال خروج از کشور میباشد) و تقاضای صدور دستورجلب برای نامبرده نماید؛ آیا دادگاه میتواند نسبت به جلب محکومعلیه و صدور قرار تأمین برای ایشان اقدام نماید؟
نظر هیئت عالی
اولا؛ مستفاد از مواد 217 ، 246 و 456 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 صدور حکم غیرقطعی یا مادام که حکم صادره قابل اجرا نباشد مانع از صدور قرار تأمین کیفری از طریق احضار و جلب متهم به منظور دسترسی به وی از سوی دادگاه صادر کننده حکم نمیباشد و موضوع از قاعده فراغ دادرس خارج است. ثانیا؛ صدور برگ جلب متهم بدون احضار قبلی تنها در موارد منصوص قانونی نظیر ماده 180 قانون آیین دادرسی کیفری تجویز شده است. بنابراین صدور برگ جلب متهم بدون احضار قبلی و به صرف صدور حکم غیرقطعی محکومیت اصولا مجاز نمیباشد و در مورد ممنوعالخروجی نیز مطابق مقرررات مربوطه رفتار میشود.
نظر اکثریت
در فرض باقی بودن مهلت واخواهی و با عنایت به اینکه رأی قابلیت اجرا ندارد و دادگاه حق جلب ندارد، اعم از اینکه جرم درجه چند باشد، قاعده فراغ دادرس حاکم است و استناد به ماده 244ق.آ.د.ک صحیح نیست چراکه در آن ماده فرضی پیشبینی شده که در صورت عدم تناسب قرار تأمین و با وجود شرایط خاص، دادگاه کیفری پس از صدور حکم نیز در مدت فرجامخواهی قرار تأمین صادره را تشدید یا تخفیف دهد و صراحتی در صدور قرار تامین ابتدایی ندارد و دیگر اینکه دادگاه باید پس از تفهیم اتهام قرار تامین صادر نماید که اینجا امکان تفهیم نیست. در ماده 407 نیز پس از تفهیم اتهام گفته شده تصمیم مقتضی اتخاذ نماید. تبصره سه ماده529 احضاریه را پیشبینی کرده است و در ماده 6 و تبصره ذیل آن (آییننامه اجرای احکام حدود و...) بیان شده چنانچه محکوم مدعی عدم اطلاع از رأی شود قاضی اجرای احکام، محکوم را تحتالحفظ به دادگاه اعزام میکند و در ایام تعطیلی با وجود شرایط خاص رأسا قرار تأمین مناسب صادر میکند و همچنین رسیدگی ترافعی و حق متهم است چهبسا محکومعلیه تمایلی به اعلام اعتراض (واخواهی یا تجدیدنظرخواهی) و یا حضور در جلسه دادگاه نداشته باشد و نمیتوان او را ملزم نمود مگر در موارد خاص.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه قانونگذار در ماده 244 ق.آ.د.ک برای دادگاه بدوی و تبصره دوم ماده 406 قانون مذکور برای واخواهی و نیز ماده 456 همان قانون برای دادگاه تجدیدنظر اخذ قرار تأمین را پیشبینی نموده است؛ لذا منعی ندارد و دادگاه که حق صدور قرار تأمین دارد درخصوص مقدمات آن که دستور جلب متهم است نیز چنین حقی دارد و فلسفه قرار تأمین این است که برای متهم جهت دستیابی قرار صادر گردد و اگر لازمه آن برگ جلب باشد دادگاه میتواند برگ جلب را صادر نماید و منافاتی با قاعده فراغ دادرس ندارد. نظر به اینکه در پرونده امر قبلاً برای متهم احضاریه و برگ جلب در دادسرا صادر گردیده میتوان از باب استصحاب و با استناد به اصل مذکور دستور جلب صادر نمود و دیگر اینکه ماده 217 ق.آ.د.ک به منظور دسترسی به متهم و تضمین حقوق بزهدیده میباشد پس چون حقوق بزهدیده در معرض تضییع است در نتیجه جلب متهم منع قانونی ندارد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 244 قانون آیین دادرسی کیفری