صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
دارنده چک به موجب قانون جدید صدور چک تقاضای اجراییه نسبت به چک، علیه صادر کننده نموده و پس از ارجاع پرونده به دادگاه حقوقی، اجراییه صادر و پرونده اجرایی تشکیل شده است، اکنون صادر کننده شکایت کیفری جعل و استفاده از سند مجعول نسبت به چک یاد شده تقدیم دادسرا نمده و از دادیاری درخواست نموده که عملیات اجرایی پرونده حقوقی تا تعیین تکلیف شکایت وی متوقف شود، سوال: ایا دادسرا حق صدور دستور توقف عملیات اجرایی پرونده را دارد یا خیر؟ مستند قانونی مربوط چه می باشد؟
نظر هیئت عالی
مرجعی که اجرائیه را صادر کرده همان مرجع هم اجازه صدور دستور توقف اجرای حکم را خواهد داشت و در فرض سؤال دادسرا به علت فقدان نص صریح قانونی نمیتواند اجرای حکم دادگاه حقوقی را متوقف کند لذا نظریه اقلیت قضات محترم حوزه قضایی شهرستان قوچان موافق با قانون است.
نظر اکثریت
وفق ماده 23 قانون اصلاحی صدور چک (اگر صادرکننده یا قائم مقام قانونی او دعاوی مانند مشروط یا بابت تضمین بودن چک یا تحصیل چک از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا دیگر جرائم در مراجع قضائی اقامه کند، اقامه دعوی مانع از جریان عملیات اجرائی نخواهد شد؛ مگر در مواردی که مرجع قضائی ظن قوی پیدا کند یا از اجرای سند مذکور ضرر جبران ناپذیر وارد شود که در این صورت با اخذ تامین مناسب، قرار توقف عملیات اجرائی صادر مینماید. در صورتی که دلیل ارائه شده مستند به سند رسمیباشد یا اینکه صادرکننده یا قائم مقام قانونی مدعی مفقود شدن چک بوده و مرجع قضائی دلایل ارائه شده را قابل قبول بداند، توقف عملیات اجرائی بدون اخذ تامین صادر خواهد شد. به دعاوی مذکور خارج از نوبت رسیدگی میشود ( قید گردیده که مرجع قضایی ظن قوی پیدا کند و عنوان ظن قوی در شرایطی مطرح شده است که این شکایت نزد مرجع کیفری بوده و از عبارت قانونی مرجع قضایی که کلی بوده و شامل مرجع کیفری نیز می باشد استفاده شده است لذا مرجع کیفری (دادسرا یا دادگاه کیفری) نیز امکان توقیف عملیات اجرایی را دارد و با صراحت ماده 23 این امکان فراهم می باشد و از سوی دیگر ظن قوی در صورتی حاصل می شود که اموری را مرجع قضایی رسیدگی کننده احراز کند و اصولا این امر توسط مرجع قضایی صادر کننده اجرایی که در مقام رسیدگی به ادعاهای طرفین نمی باشد قابل احراز نیست لذا مرجع قضایی صادر کننده توقف عملیات اجرایی حسب مورد دادسرا، دادگاه کیفری، یا دادگاه حقوقی است و منظور از عبارت دعاوی ذکر شده در قانون شکایات نیز می باشد
نظر اقلیت
از جمله اصول قانون ایین دادرسی وفق ماده 8 قانون ایین دادرسی مدنی اصل تداوم و استمرار عملیات اجرایی است بدین توضیح که با شروع عملیات اجرایی نباید اجرای حکم متوقف شود مگر به موجب قانون که در سه حالت امکان صدور دستور توقف وجود دارد (1. توسط دادگاه صادر کننده 2. توسط مرجع بالاتر 3. دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل موضوع را داشته باشد ماده 5 قانون اصلاح بعضی از مواد قانون ثبت ) حال با توجه این مطلب که مرجع کیفری در فرض سوال هیچ کدام از سه مورد فوق نبوده لذا امکان توقف عملیات اجرایی از سوی مرجع کیفری فراهم نمی باشد و لازم به ذکر است گرچه در ماده از لفظ عام استفاده شده است اما عمومات را نباید کنار گذاشت و امکان صدور دستور توقف از سوی مرجع کیفری نمی باشد و نیز اصل تفکیک صلاحیت دادگاه های حقوقی و کیفری را باید در نظر داشت مگر نص صریحی داشته باشیم و امکان صدور قرار توقف عملیات اجرایی با صراحت ماده 8 قانون ایین دادرسی مدنی منافات دارد و همچنین قرار توقف عملیات اجرایی جزو متفرعات یک دعوای حقوقی است و دادگاه کیفری و دادسرا که صلاحیت صدور اجراییه را ندارد صلاحیت رسیدگی به امور تبعی ان مثل قرار توقف عملیات اجرایی را نیز ندارد
مستندات قانونی
ماده 23اصلاحی 1397 قانون صدور چک | ماده 5 قانون اصلاح برخی از مواد قانون ثبت و قانون دفاتراسناد رسمی | ماده 8 قانون آیین دادرسی مدنی