صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در صورتیکه مقامات دولتی مورد توهین یا افترا واقع شوند، ادارات حقوقی و نمایندگان حقوقی و وکلای وزارتخانههای مربوطه میتوانند از طرف مسئول مورد تعرض (شخصیت حقیقی یا حقوقی وی) اقامه شکایت کرده یا اعلام گذشت نمایند؟
نظر هیئت عالی
اهانت به مامور حین وظیفه با توجه به قابل گذشت شناخته شدنش در قانون کاهش مجازات حبس صرفاً یک جرم خصوصی است و نمایندگان اداره متبوع نمیتوانند از طرف او شکایت کنند بنابراین نظر اکثریت قضات محترم شهرستان قم صائب است.
نظر اکثریت
مطابق ماده 11 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، جرم توهین به مقامات دولتی در عداد جرایم قابلگذشت شمرده شده است و برابر ماده 100 قانون مجازات اسلامی و تبصرههای آن در جرایم قابلگذشت برای شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی، شکایت شاکی لازم است و گذشت شاکی هم موجب موقوفی تعقیب است؛ برخلاف جرایم غیر قابلگذشت که شکایت شاکی و گذشت وی در تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات تأثیری ندارد؛ پس استنتاج میشود که مسئول دولتی که مورد توهین واقع شده است میبایست خودش یا وکیلش اقامه شکایت کند (صدر ماده 68 قانون آیین دادرسی کیفری) و لذا دادستان در صورت عدم شکایت شاکی، تکلیفی برای تعقیب متهم ندارد و از ماده 32 قانون آیین دادرسی مدنی مستفاد میشود ادارات حقوقی و نمایندگان حقوقی و وکلاء وزارتخانهها در حیطه دفاع و صیانت از حقوق و تکالیف قانونی ادارات متبوع که قانوناً موظف به انجام آن هستند مأموریت و تکلیف دارند و جهت دفاع از مقامات دولتی آنهم در جرمی که فاقد جنبه عمومی است مواجه با تکلیف نیستند؛ بنابراین حق شکایت و نیز گذشت از طرف مقامات دولتی را ندارند؛ البته مستثنای از این ضابطه قانونی موارد 514 قانون تعزیرات و نیز ماده 2 قانون جرم سیاسی بوده (یعنی اهانت به بنیانگذار جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری و نیز توهین به مقامات ذکر شده در قانون اگر که توهین به قصد اصلاح امور صورت گرفته باشد) که واجد جنبه عمومی است و دادستان رأساً میتواند جهت تعقیب خاطیان ورود نماید هرچند که اشخاص مورد تعرض، شکایتی نداشته باشند.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه مقامات دولتی به علت مسئولیت محوله و در جایگاه حفظ و دفاع از حقوق دولتی و عمومی مورد توهین و تعرض قرار میگیرند، بدون آنکه خصومت شخصی با متهم داشته باشند و از طرفی هم اقامه شکایت توسط مقامات حکومتی و پیگیری آن نزد مراجع انتظامی و شبه قضایی و قضایی مستلزم منفک شدن از حضور در محل کار و انجام وظایف و در نتیجه تعطیلی کار و رها شدن امور مهم و فراگیر جامع خواهد شد؛ استفاده از مسئولین حقوقی آگاه به مسائل قضایی بلااشکال است و منافاتی با قابلگذشت بودن بزه موضوع ماده 609 قانون تعزیرات ندارد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 100 قانون مجازات اسلامی | ماده 11 قانون کاهش حبس تعزیری | ماده 32 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 68 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392