صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زوجه دعوای اثبات زوجیت با همسر مرحوم خویش را به طرفیت وراث زوج مطرح نموده رأی دادگاه بدوی به نفع وی صادر و سپس قطعی (به دلیل عدم تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی خواندگان) گردیده است. زوجه آن را جهت برقراری مستمری تأمین اجتماعی به سازمان تأمین اجتماعی ارائه نموده است. سازمان به رأی مذکور اعتراض ثالث کرده، دادگاه بدوی اعتراض را رد و دادنامه را تائید نموده است. سپس تأمین اجتماعی از رأی صادره تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است و مجدداً رد گردیده و دادنامه اثبات زوجیت تائید شده است. سوأل این است که دادگاه تجدیدنظر باید این رأی (اعتراض ثالث به دادنامه) را قطعی اعلام نماید یا قابلیت فرجامخواهی دارد؟
نظر هیئت عالی
در فرض سؤال؛ دادنامه مبنی بر اثبات زوجیت یا احراز اصل نکاح که سازمان تأمین اجتماعی به عنوان معترض ثالث، اعتراض نموده قابلیت فرجامخواهی دارد. رأیی که در مقام اعتراض ثالث به حکم زوجیت صادر شده است قابل فرجامخواهی میباشد.
نظر اکثریت
حسب بند الف ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی، دعوی «اصل نکاح» قابلیت فرجامخواهی دارد؛ «اثبات زوجیت» همان «اصل نکاح» است و چون دعوای اصلی قابلیت فرجامخواهی دارد؛ لذا اعتراض ثالث (دعوای طاری) به آن نیز تا مرحله فرجامخواهی امکانپذیر است؛ بنابراین دادگاه تجدیدنظر باید رأی را ظرف مهلت 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل فرجامخواهی در دیوان عالی کشور اعلام نماید.
نظر اقلیت
هرچند اصل دعوی «اصل نکاح» قابلیت فرجامخواهی در دیوان عالی را دارد؛ لیکن اعتراض ثالث به آن چنین قابلیتی ندارد؛ حتی اگر رأی دعوای اصلی (اثبات زوجیت) در دادگاه تجدیدنظر قطعی شده بود، اعتراض ثالث به آن صرفاً یک مرحلهای بود. بدین معنا که از چنین رأیی صرفاً میتوان اعتراض ثالث در دادگاه تجدیدنظر به عمل آورد؛ چون اصل بر این است که صرفاً دعاوی ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی قابلیت فرجامخواهی دارد و چون یک امر استثنایی است نمیتوان آن را به اعتراض ثالث تعمیم داد.
مستندات قانونی
ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی