صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با ذکر این مقدمه که وفق مقررات موضوعه دادستان شخص یا اشخاصی را میتواند در مقام متهم تحت تعقیب کیفری قرار دهد که مرتکب رفتار اعم از فعل یا ترک فعلی شوند که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد (مستنداً به ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و مستفاد از اصطلاح حقوقی اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها). حال قانونگذار در ماده 122 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 مبادرت به تعریف شروع به جرایم نموده و ذیل همین ماده مجازات شروع به جرم را نیز مقرر داشته است که با تدقیق و تورق در بندهای سه گانه ی این ماده مشخص میگردد که قانونگذار برای شروع به جرایم تعزیری از درجه 1 الی 5 که فاقد مجازات حبس میباشند و مطلق جرایم تعزیری از درجه 6 الی 8 مجازاتی معین ننموده است، از طرفی قانونگذار حکیم مطابق ماده 69 قانون مذکور مقرر داشته مرتکبان جرایمی که نوع یا میزان تعزیر آنها در قوانین موضوعه تعیین نگردیده است؛ به مجازات جایگزین حبس محکوم میگردند. با توضیحی که گذشت در صورتی که شخصی مرتکب شروع به جرم تعزیری درجه گردد؛ آیا الف: با عنایت به عنصر قانونی بزه شروع به جرم که ماده 122 قانون مذکور میباشد و قانونگذار شروع به جرایم را وفق این ماده جرمانگاری نموده؛ اما کیفرگذاری نکرده است را میتوان به مجازات جایگزین حبس وفق ماده 6 به عنوان کیفر شروع به جرم محکوم نمود؟ ب: در صورتی که قائل به محکومیت به مجازات جایگزین حبس باشیم آیا احراز شرایط مجازات جایگزین حبس مذکور در ماده 64 الزامی میباشد؟ در صورت احراز شرایط، وفق مقررات کدام یک از بند های مواد 83 الی 86 قانون مجازات اسلامی حکم به محکومیت جایگزین حبس تعیین نمود؟
نظر هیئت عالی
مقنن شروع جرائم مستوجب مجازات غیرحبس درجه یک تا پنج و جرائم درجه 6 تا 8 را جرمانگاری نکرده است لهذا جایگزین حبس در موارد مرقوم سالبه به انتفاء موضوع است.
نظر اتفاقی
با مراجعه به 1- اصل قانونی بودن جرم و مجازات. 2- تفسیر مضیق قوانین جزایی. 3- صراحت ماده 122 قانون مجازات اسلامی که بیان نموده است: «هرکس قصد ارتکاب جرم کرده به شرح ذیل مجازات میشود که در این ماده مجازات شروع به جرم را تعیین نموده است؛ یعنی مجازات دیگری برای شروع به جرم وجود ندارد. 4 – ماده 2 قانون مجازات اسلامی که بیان نموده است: «هر رفتاری که در قانون برای آن مجازات تعیین شده جرم محسوب میگردد.» و از طرفی به استناد ماده 15 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری موارد خاصی که در قوانین برای شروع به جرم و معاونت در جرم مجازات تعیین شده نقض شده است؛ فلذا استناد به مواد قانونی دیگر فاقد وجاهت قانونی است. به غیر از موارد ذکر شده در ماده 122 قانون مجازات اسلامی، در موارد دیگر شروع به جرم مجازات ندارد؛ لذا جرایم تعزیری درجه 1 تا 5 که فاقد مجازات حبس هستند و همچنین جرائم درجه 6 تا 8 به طور کلی شروع به جرم آنها شامل مجازات نمیشود. سوال ب با توجه به پاسخ به سوال الف موضوعاً منتفی است.
مستندات قانونی
ماده 122 قانون مجازات اسلامی | ماده 69 قانون مجازات اسلامی