صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شخصی گوشی همراه خود را در رستورانی که مشغول سرو غذا بوده است روی میز جا گذاشته است و بعد از برگشت به رستوران متوجه میشود که گوشی وی نیست و اقدام به طرح شکایت سرقت مینماید. قاضی محترم شعبه به این استناد که وی در واقع گوشی خود را مفقود نموده است و بزه سرقت محقق نشده است، قرار منع تعقیب صادر مینماید. با توجه به مراتب توصیفی چنانچه شخصی اموال خود را در محلهایی مانند رستوران، مغازه و مانند اینها جا بگذارد و بعد از برگشت متوجه نشود که شخص دیگری مال وی را برداشته و برده است؛ آیا رفتار ارتکابی مصداق بزه سرقت میباشد؟
نظر هیئت عالی
در فرضی که دلیلی بر اعراض صاحب مال از کالای خود نباشد با استصحاب بقاء مالکیت صاحب گوشی، مورد میتواند از مصادیق سرقت با احراز سایر شرایط قانونی آن محسوب گردد.
نظر اکثریت
جهت پاسخ به پرسش فوق نخست باید تفاوت فعل «ربایش» و «یافتن» تبیین گردد. جهت تبیین وجه ممیز این دو فعل به عنوان مقدمه باید بیان داشت که هر مالی دارای دو نشانه است؛ نخست: نشانه مالکیت مانند سند رسمی املاک. دوم: نشانه تصرف که موضوعی عادی است و استیلاء مادی افراد بر اموال میباشد. برخی از جرایم نشانه مالکیت را نشانه میرود و برخی دیگر نشانه تصرف ملک را نقض میکند. به طور مثال جعل سند و معرفی خود به عنوان مالک نقض نشانه مالکیت میباشد و سرقت مال دیگری را نقض نشانه تصرف دیگری است. بنابراین هرگاه کیفیت رها شدن مالی حاکی از آن باشد که مالک مجدداً بر میگردد و تصرفات خود را ادامه میدهد و حسب قرائن معقول بازگشت مالک و تصرف مجدد وی محتمل است. در این فرض برداشتن مال مانع از ادامه تصرفات مالک شده است و رفتارهای وی مصداق فعل «ربایش» میباشد. اگر کیفیت رها شدن مال به نحوی باشد که حسب قرائن مالک جهت ادامه تصرفات خود باز نمیگردد و برداشتن مال مانع از ادامه تصرف مالک نمیگردد. در این حالت برداشتن مال مصداق فعل «یافتن» میباشد. در خصوص پرسش فوق با توجه به اینکه حسب قرائن محرز است که مالک جهت برداشتن مال خود و ادامه تصرف خود رجوع خواهد نمود. بنابراین رفتار شخصی که به قصد جلوگیری از ادامه تصرفات مالک اقدام به برداشتن مال مینماید مصداق ربایش میباشد. ضمن آنکه در بزه سرقت حضور مالک مال در صحنه جرم موضوعیت ندارد و شخصی که به قصد بردن مال و به تصرف دراوردن مال برای خود اقدام به برداشتن مال به جا مانده مینماید رفتار ارتکابی مصداق بزه سرقت میباشد.
نظر اقلیت
شخصی که مال خود را جا گذاشته است در واقع مال خود را مفقود نموده و بنابراین احکام فقهی لقطه بر آن بار میگردد و رفتار شخصی که اقدام به برداشتن مال مفقود شده نموده است فاقد عنوان جزایی میباشد و مالک مال باید از طریق مراجع حقوقی مال خود را مطالبه کند.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 656 قانون مجازات اسلامی