صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آیا دفاع خوانده یا مشتکی عنه، اعتبار امر مختومه دارد؟
نظر هیئت عالی
اعتبار امر مختومه ناظر بر منطوق یا نتیجه رای می باشد و اسباب موجهه منتهی به صدور رای فاقد اعتبار امر مختوم است، هر چند ممکن است نتیجه و اسباب موجهه رای موثر در دعوای بعدی باشد.
نظر اکثریت
اعتبار امر مختومه به این معنی است که یک مرتبه دادگاه به ادعای طرفین رسیدگی و حکم مقتضی را صادر کرده باشد در صورتی که خوانده دفاعی را در دادرسی ارائه و دادگاه به آن رسیدگی کند سه صورت ممکن است محقق شود صورت نخست: دفاع مردود اعلام و حکم به محکومیت خوانده اعلام شود. صورت دوم: دفاع مورد قبول و حکم بر بی حقی خواهان صادر شود صورت سوم: دفاع مردود یا قبول و لیکن در خصوص دعوا قرار ثانی همچون عدم استماع یا رد دعوی صادر شود. در خصوص صورت یک و دو چون به این ادعا رسیدگی شده است موضوع اعتبار امر مختومه دارد، چرا که اولاً دعوایی مطرح و دادگاه در آن خصوص رسیدگی و تصمیم مقتضی را صادر نموده است لذا موضوع خاتمه یافته است ثانیاً اگر این امر را نپذیریم صدور آراء متهافت را فراهم کرده ایم برای مثال در دعوای الزام به تنظیم اسناد رسمی اگر خوانده دفاع بطلان یا فسخ را ارائه دهد و دادگاه پس از رسیدگی به آن دفاع ایشان را مردود و قرارداد را صحیح اعلام و سپس حکم بر الزام به تنظیم صادر کند اگر اعتبار امر مختومه را نپذیریم خوانده مجدداً می تواند دادخواست اعلام بطلان دهد و در صورتی که حکم به نفع ایشان صادر شود دو رای متهافت صادر که جهات اعاده دادرسی نسبت به آراء نیز وجود ندارد ثالثاً در دفاع جعل قانون اعتبار امر مختومه را پذیرفته است، رابعاً در این خصوص رای شماره 1995 مورخه 97/10/28 دیوان عالی کشور وجود دارد که دفاع خوانده را دارای اعتبار امر مختومه شناخته است خامساً رای دادگاه اماره است لذا اگر قائل به پذیرش دعوا باشد نمی تواند به استناد رای قبلی حکم بر بی حقی صادر کنید .....و در خصوص فقره سوم چون حکم صادر نشده است و ورود به ماهیت نشده است به نظر می رسد که دفاع خوانده اعتبار امر مختومه ندارد.
مستندات قانونی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی