صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اکثریت

سوال اول: موضوع پذیرش اعاده دادرسی توسط دیوان عالی کشور است و رأی سابق الصدور را نقض نمی‌نماید؛ لذا رأی اولیه تا زمان رسیدگی در دادگاه هم‌عرض به قوت خود باقی است؛ بدین استدلال که بنا به صراحت قانون با تجویز اعاده دادرسی رأی به قوت خود باقی بوده و تا زمان رسیدگی در دادگاه هم‌عرض دارای اعتبار بوده و رأی اولیه در قسمت اجرایی آن از قابلیت اجرا خارج شده و اجرای حکم مذکور تا رسیدگی مجدد متوقف می‌گردد؛ لیکن با رسیدگی در دادگاه هم‌عرض است که رأی اولیه نقض شده و شروع به رسیدگی انجام می‌گردد و ذیل ماده 474 ق.ا.د.ک نیز که بیان می‌کند شعبه رسیدگی کننده هم‌عرض اقدام به صدور قرار تأمین می‌نماید که این امر مؤید آن است که تا زمان ورود دادگاه هم‌عرض به رسیدگی رأی سابق‌الصدور کماکان به قوت خود باقی است. سوال دوم: در فرض سوال تنها مورد متبادر به ذهن بند چ ماده 474 می‌باشد؛ چراکه در سایر شقوق ماده 474 ق.ا.د.ک کل رأی نقض و رسیدگی ماهوی در دادگاه هم‌عرض انجام می‌شود؛ لیکن در بند چ ماده مذکور، دیوان عالی کشور اعاده دادرسی در میزان مجازات مضاعف را پذیرفته و دادگاه هم‌عرض در این فرض صرفاً به میزان مورد تجویز اعاده دادرسی اکتفا نموده و اقدام به رأی صادره می‌نماید. در تکمیل آن در پاسخ به بند ب سوال چند نکته حائز اهمیت می‌باشد؛ در خصوص اینکه شعبه هم‌عرض تا چه میزان حق ورود به رسیدگی مجدد به پرونده را داشته، بایستی به درخواست اعاده و جهات تجویز اعاده توجه نمود و دادگاه هم‌عرض صرفاً مجاز به رسیدگی در محدوده مورد تجویز اعاده می‌باشد. به‌عبارتی اگر صرفاً جهت تجویز اعاده مجازات مضاعف بوده، صرفاً می‌تواند نسبت به میزان مضاعف اتخاذ تصمیم نماید؛ ولیکن اگر جهات دیگر تجویز سایر شقوق مندرج در ماده 474 ق.ا.د.ک باشد، دادگاه هم‌عرض رسیدگی ماهوی نموده و اقدام به صدور رأی می‌نماید؛ لیکن در فرضی که محکوم‌علیه علاوه بر اعتراض به مجازات مضاعف اعتراض به صدور حکم برخلاف مدارک دال بر بی‌گناهی خود نیز داشته باشد و دیوان صرفاً اشاره به بند چ ماده 74 ق.ا.د.ک نموده و اشاره‌ای به جهات دیگر ننموده باشد، پرونده می‌تواند مجدداً جهت رفع ابهام به دیوان عالی کشور ارسال گردد. به دو نظریه مشورتی در پاسخ اشاره می‌گردد: نظریه مشورتی 2745/97/7 مورخ 9/7/1398 ا.ح.ق؛ مطابق نص ماده 480 ق.ا.د.ک رسیدگی دادگاه هم‌عرض پس از تجویز اعاده دادرسی رسیدگی ماهوی است و این دادرسی از دادرسی اولیه مستقل است، بنابراین دادگاه مزبور پس از نقض رأی مورد اعاده دادرسی بر اساس مقررات قانونی رسیدگی و رأی مقتضی را صادر می‌نماید؛ لذا استناد به علم حاصله در دادگاه سابق منتفی است. نظریه مشورتی 1533/96/7 مورخ 4/7/1396 ا.ح.ق؛ صرف‌نظر از ابهامی که در سوال وجود دارد و یادآوری اینکه در رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی دیوان عالی کشور حکم مورد اعاده دادرسی را نقض نمی‌نماید؛ بلکه در صورت پذیرش درخواست اعاده دادرسی مبادرت به تجویز اعاده دادرسی و ارجاع آن به شعبه هم‌عرض می‌نماید؛ در فرض سوال، معیار رسیدگی ماهوی دادگاه مرجوع‌الیه بر اساس تمام یا آن قسمت از حکم مورد اعاده دادرسی است که دیوان عالی کشور رسیدگی مجدد نسبت به آن را تجویز نموده است. النهایه چنانچه درخواست اعاده دادرسی تنها نسبت به قسمتی از حکم باشد، در این صورت مطابق قسمت اخیر ماده 80 ق.ا.د.ک دادگاه مرجوع‌الیه تنها همان قسمت از حکم را نقض و یا اصلاح می‌نماید.