صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
وکیل خواهان خواستهای تحت عنوان اثبات برائت ذمه خواهان از پرداخت وجه چک، مطرح نموده است. آیا چنین خواستهای قابلیت اجابت دارد؟ دادگاه چه تصمیمی میبایست اتخاذ نماید؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، دعوایی به خواستة صدور حکم به اثبات ذمة خواهان به طور کلی صحیح نیست؛ لیکن طرح دعوای اثبات برائت ذمه خواهان به طور جزئی، مثل برائت از پرداخت وجه چک، حکم به ابطال یا فسخ قرارداد و ... از دعاوی پیشگیرانه محسوب و صحیح است.
نظر اکثریت
مطابق ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹: «اصل بر برائت است، بنابراین اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد باید آن را اثبات نماید، در غیر این صورت با سوگند خوانده حکم برائت صادر خواهد شد.» مدعی شخصی است که قول او خلاف اصل یا ظاهر باشد؛ هنگامیکه قانونگذار صراحتاً اصل را بر برائت ذمه قرار داده است، خواسته اثبات برائت ذمه موضوعیت نخواهد داشت؛ زیرا خواهان در اینجا مدعی محسوب نمیشود، به این معنی که قول مدعی خلاف اصل نیست، بلکه موافق اصل است. درنتیجه دادگاه میبایست قرار عدم استماع دعوی صادر نماید.
نظر اقلیت
این موضوع که اصل بر برائت است صحیح میباشد، منتها این اصل مانع رسیدگی به دعوا نیست زیرا خواهان مدعی است که به وسیلهای ذمه نامبرده از پرداخت وجه چک بری شده است و اثبات این موضوع نیاز به رسیدگی قضایی دارد و مانعی جهت رسیدگی به این دعوا وجود ندارد. بهعبارتدیگر مدعی به دنبال اثبات وسیله برائت ذمه است و مانعی برای این اثبات وجود ندارد.
مستندات قانونی
ماده 197 قانون آئین دادرسی مدنی