صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اقلیت

با عنایت این که در فرض ابلاغ قانونی و عدم اطلاع از جلسه دادرسی، نمی توان خوانده را منکر تلقّی نمود، امکان استفاده از سوگند در این فرض و رد آن به خواهان وجود ندارد و می بایست بر اساس سایر ادله نسبت به رسیدگی و اتخاذ تصمیم اقدام نمود. چرا که بر اساس حکم مقرّر در ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هر گاه خواهان فاقد بینه و گواه واجد شرایط باشد و خوانده منکر ادعای خواهان باشد به تقاضای خواهان، نوبت به سوگند منکر می رسد و انکار نیز یک فعل مثبت و جنبه وجودی دارد و می بایست انکار احراز شود و صرف این که شخص در جلسه دادرسی حضور نیافته به ویژه در فرضی که ابلاغ قانونی انجام شده باشد، باعث منکر تلقی شدن شخص نخواهد بود. حکم مقرّر در ماده 286 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز در صورتی قابل جریان است که شخص منکر محسوب گردد و از حضور در جلسه به منظور اتیان سوگند امتناع نماید که در این فرض ناکل محسوب خواهد شد. نکول فرع بر انکار است. در چنین فرضی باید بر اساس سایر ادله اتخاذ تصمیم گردد. استدلال دیگر این است که با لحاظ حکم مقرّر در ماده 274 قانون آیین دادرسی مدنی، صرف یک بار اخطار در خصوص خوانده غایب که در جلسه حضور ندارد نمی تواند نکول تلقی شود و به سبب آن سوگند به خواهان رد گردد. مضاف بر این هیچ یک از مواد قانونی دلالت بر جواز درخواست سوگند از شخصی که در جلسه دادرسی غایب است (و ابلاغ به وی نیز قانونی بوده است) ندارد و دقّت در مبانی فقهی نیز این برداشت را تأیید می کند چرا که بر اساس دیدگاه های فقیهان امامی صدور رأی غیابی اختصاص به مواردی دارد که علیه غایب بینه اقامه شده باشد و صدور حکم غیابی اختصاص به بینه داشته و با سوگند امکان پذیر نمی باشد. اساساً فرض اخطار لزوم اتیان سوگند و ناکل تلقی شدن وی در صورت استنکاف از اتیان سوگند، در خصوص خوانده غایب متصور نمی باشد امّا در صورت ابلاغ واقعی و عدم حضور نامبرده در جلسه دادگاه به نظر می رسد بتوان به استناد مواد 274 و 276 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب بر اساس سوگند خواهان، اتخاذ تصمیم نمود که در این فرض رأی صادره (جز در خصوص آرای صادره از شورای حل اختلاف) حضوری است. پاسخ قسمت دوم سؤال اول نیز روشن است. چرا که صدور رأی به استناد سوگند خواهان در فرض ابلاغ قانونی میسر نمی باشد لذا از اساس رأی غیابی مستند به سوگند صادر نخواهد شد و در صورت ابلاغ واقعی نیز رأی حضوری خواهد بود. (جز در خصوص آرای صادره از قاضی شورای حل اختلاف بر اساس حکم مقرّر در ماده 25 قانون شوراها) در هر صورت چنانچه دادگاه بر اساس سوگند خواهان رأی غیابی صادر نماید، با واخواهی خوانده، مکلّف است رأی صادره را نقض و بر اساس ماده 272 و 273 رأی صادر نماید.