صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
فردی در سال 1388 مرتکب جعل و استفاده از سند مجعول گردیده است. حکم دادگاه صادرکننده بابت مجازات جرم جعل 8 سال و مجازات استفاده از سند مجعول 2 سال حبس بوده است. نامبرده به زندان معرفی، لیکن پنج سال پس از تحمل کیفر حبس، مرتکب غیبت از زندان میگردد و در حال حاضر مجدداً دستگیر و به زندان معرفی گشته است. با توجه به اینکه «قاعده جمع مجازاتها» قبل از تصویب قانون مجازات اسلامی 1392 وجود داشته است و پس از تصویب قانون مجازات اسلامی 1392 قاعده «اجرای مجازات اشد» تصویب شده است؛ آیا موضوع فوق مشمول بند ب ماده 10 قانون مجازات اسلامی 1392 قرار میگیرد؟ (بند ب ماده 10 قانون مجازات اسلامی 1392 مقرر میدارد: «اگر مجازات جرمی به موجب قانون لاحق، تخفیف یابد قاضی اجرای احکام موظف است قبل از شروع به اجرا یا در حین اجرا از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، اصلاح آن را طبق قانون جدید تقاضا کند.»)
نظر هیئت عالی
چنانچه مجموع مجازاتهای تعیین شده در حکم طبق قانون سابق بیشتر از مجازات اشدی است که مقنن در ماده 134 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 پیشبینی نموده است مطابق بند «ب» ماده 10 قانون مؤخر باید عمل شود، درغیراینصورت مجموع همان مجازاتهایی که طبق قانون سابق تعیین شده اجرا میشود.
نظر اکثریت
ماده فوق اشاره دارد که «اگر مجازات جرمی....» بنابراین شامل «قواعد حقوقی» نمیشود. صرفاً شامل مواردی میشود که مجازات یک جرم کاهش یابد؛ مثلاً اگر مجازات جرم جعل کاهش یابد محکومعلیه مشمول تخفیف میگردد اما در حالت فوق، محکومعلیه مشمول «قاعده اجرای مجازات اشد» نمیگردد؛ بنابراین باید 10 سال تحمل حبس نماید. (قاعده جمع مجازاتها)
نظر اقلیت
هرچند در ماده قید شده «اگر مجازات جرمی...» لیکن ناظر به غالب موارد است؛ ضمن اینکه منظور قانونگذار مساعدت به محکومعلیه بوده است «قاعده اخف» نیز مشمول عطف به ماسبق شدن قوانین است؛ بنابراین با توجه به تفسیر به نفع محکومعلیه میتوان وی را از این قاعده مساعدتی بهرهمند کرد و صرفاً مجازات اشد اجرا گردد؛ البته در هر حال لازم است که دادگاه صادرکننده حکم قطعی در این خصوص اظهارنظر نماید؛ قاضی اجرای احکام کیفری باید مراتب را به وی اعلام کند.
مستندات قانونی
ماده 10 قانون مجازات اسلامی