صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
وکیل خوانده در جلسه رسیدگی دادگاه اظهار مینماید که سند عادی ارائه شده از سوی خواهان را تکذیب مینمایم. در این صورت دادگاه با توجه به عبارت «تکذیب مینمایم»، چه تصمیمی میبایست اتخاذ نماید؟
نظر هیئت عالی
مطابق ماده 216 قانون آیین دادرسی مدنی کسی که علیه او سند غیر رسمی ابراز میشود میتواند خط یا مهر یا امضا و یا اثر انگشت منتسب به خود را انکار نماید و اگر سند ابرازی منتسب به او نباشد میتواند تردید کند با توجه به استفاده از واژه تکذیب سند در آراء متعدد دادگاهها و دیوانعالیکشور در فرض سؤال که سند منتسب به مدعیعلیه یا ثالث است آثار انکار و یا تردید بر آن بار میشود. بر این اساس نظر اکثریت مورد تأیید است.
نظر اکثریت
مطابق ماده ۲۱۶ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹: «کسی که سند غیررسمی علیه او ابراز شود، میتواند خط یا مهر یا امضا و یا اثرانگشت منتسب به خود را انکار نماید و احکام منکر بر او مترتب میگردد و اگر سند ابرازی منتسب به شخص او نباشد میتواند تردید کند.» تکذیب اعم از انکار و تردید است. بنابراین اگر شخصی سند عادی ارائه شده را تکذیب نماید، با توجه به عام بودن عبارت تکذیب دادگاه میبایست به نامبرده دستور دهد تا مقصود خود را از تکذیب بیان نماید به این معنی که مقصود نامبرده انکار است یا تردید. در نظریه مشورتی شماره ۷/۵۲۶۵ مورخ ۱۳۴۳/۱۰/۱۳ اداره حقوقی دادگستری نیز تکذیب اعم از انکار و تردید دانسته شده است.
نظر اقلیت
با توجه به ماده ۲۱۶ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ مفاهیم انکار و تردید مشخص هستند. علاوه بر انکار و تردید مفهوم جعل نیز داریم که منظور از ادعای جعل این است که کسی که سند علیه او ابراز شده مدعی شود که سند ابرازی ساختگی و برخلاف حقیقت است. با توجه به مشخص بودن معنی این عبارات و الفاظ، جایی برای تفسیر این موضوع که تکذیب اعم از انکار و تردید است باقی نمیماند؛ زیرا در این صورت سؤال پیش میآید که رابطه تکذیب و جعل چه خواهد بود و چرا تکذیب صرفاً اعم از انکار و تردید میباشد و اعم از جعل نیست؛ بنابراین بر صرف اظهار تکذیب اثری بار نمیباشد.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 216 قانون آئین دادرسی مدنی