صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر هیئت عالی

1. در تبصره ماده 583 مصوبه اولیه مجلس شورای اسلامی آمده بود: « تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر زن یا مرد یا ریش، هرگاه بدون رضایت یا ضرورت باشد، در صورت بروز عیب و نقص، موجب ارش است. در غیر این صورت مرتکب به حبس یا شلاق تعزیری درجه هفت محکوم می‌شود.» شورای نگهبان این مصوبه را خلاف موازین شرع اعلام و مقرر کرد: «باید طبق تحریرالوسیله حضرت امام ( علیه الرحمه ) در مسئله 1 کتاب در الدیات القول فی الجنایة علی الاطراف المقصد الأوّل فی الدیات الاعضاء الأوّل الشعر مسئله 1 اصلاح [ اقدام ] شود.» مسئله مذکور از تحریرالوسیله چنین است: «فی شعر رأس... الانثی ففی شعر ها و دیتها کاملة إن لم ینبت، ولو نبت ففیه مهر نسائها؛ من غیر فرق بین الصغیرة و الکبیرة.» بنابراین با استناد به ماده 577 قانون مجازات اسلامی و سوابق تقنینی و فقهی موضوع، تراشیدن موی سر طفل مؤنث با شرایط مذکور در سؤال، مستوجب مهرالمثل است. ذکر این نکته ضروری است که اطلاق و عموم کلمه « کندن » و معنی مجازی آن ( قطع کردن ، بریدن ) ؛ همین‌طور نقش هم پایگی کلمه « و یا » در ماده فوق‌الذکر مؤید این نظر می‌باشد. علاوه بر این‌ها با لحاظ ماده 548 قانون مجازات اسلامی که مقدار ارش را کمتر از دیه مقرر کرده و تبصره ماده 577 قانون مذکور بیان نموده مهرالمثل، بیشتر از دیه کامل زن نخواهد بود و این همه، حکایت از این دارد که از دیدگاه قانون‌گذار ماهیت مهرالمثل داخل در ارش است در نتیجه، نظر اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان نوشهر استان مازندران تا حدودی که با این دیدگاه تطابق دارد، مورد تأیید است. 2. اگرچه بند « ت » ماده 1 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 ، « سوءرفتار» را به این شرح تعریف کرده است: « هرگونه فعل یا ترک فعل عمدی که سلامت جسمی ، روانی، اخلاقی یا اجتماعی طفل و نوجوان را در معرض خطر و آسیب قرار دهد؛ از قبیل ضرب و جرح، محبوس کردن، سوء استفاده جنسی، توهین و تهدید نسبت به طفل یا نوجوان در صورتی که جنبه تأدیبی نداشته باشد یا قرار دادن او در شرایط سخت و غیر متعارف و یا خودداری از کمک به وی. » با این همه، در مقررات دیگر قانون، کودک‌آزاری جسمی و روحی جرم‌انگاری نشده و فقط در مواد 9 و 10 ، موضوع کودک آزاری جنسی و کودک‌آزاری ناشی از غفلت و بی‌توجهی و سهل‌انگاری در کنار سایر جرایم ارتکابی علیه اطفال و نوجوانان، جرم انگاری شده است. از سوی دیگر، به موجب بند 1 ماده 51 قانون مذکور، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381/9/25 نسخ صریح شده و امکان استناد به ماده 2 قانون اخیرالذکر وجود ندارد. بنابراین کوتاه کردن عمدی موی سر طفل مؤنث منصرف از ماده 9 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 ، که ناظر به کودک‌آزاری ناشی از غفلت و بی‌توجهی و سهل‌انگاری است؛ می‌باشد. در نتیجه، نظر اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان نوشهر استان مازندران تا حدودی که با این دیدگاه تطابق دارد مورد تأیید است.