صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجه به اینکه قانونگذار در ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم بخش تعزیرات مصوب ۱۳۷۵ و تبصره آن شروطی را جهت اعمال مجازات حبس در خصوص مرتکبین بزه ایراد ضرب و جرح عمدی عنوان نموده است و از طرفی در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نیز شروط دیگری را در این خصوص بیان نموده است؛ لذا جمع بین این دو ماده چگونه است و اینکه آیا اساساً در موارد ماده ۴۰۱ مرقوم نیز قاضی محکمه مکلف به صدور حکم حبس میباشد؟
نظر هیئت عالی
تعزیر مقرر در ماده 401 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ارجاع آن طبق ماده 447 همین قانون به ماده 614 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات فقط شامل مواردی میشود که ضرب و جرح عمدی منتهی به آثار مندرج در آن ماده گردد و یا مشمول تبصره آن باشد. نتیجتاً صدمهای که صرفاً موجب تغییر رنگ پوست و تورم بدن شود مشمول تعزیر موصوف به تنهایی نیست.
نظر اکثریت
با مداقه در متن هر دو ماده چنین استنباط میگردد که جهت اعمال مجازات در خصوص جرائم موضوع ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مطابق ماده ۴۴۷ از قانون اخیرالذکر باید مطابق مقررات و شرایط مندرج در ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم بخش تعزیرات مصوب ۱۳۷۵ عمل نمود. چراکه قانونگذار در ماده ۴۴۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ از عبارت «مطابق» استفاده نموده است که ظهور لفظی این عبارت گویای این است که قانونگذار مجازات مقرر در ماده ۶۱۴ را قرار نداده است بلکه دیگر شرایط و آثار مقرر در این ماده را نیز مدنظر داشته است زیرا اولاً؛ اگر مد نظر قانونگذار این بود از عبارت «به مجازات مقرر در ماده ۶۱۴ یا نظایر آن» استفاده می نمود. ثانیاً؛ عقیده خلاف استنباط فوق مستلزم این است که مجازات تعزیری ایراد ضرب و جرح عمدی ساده با مجازات تعزیری ایراد ضرب و جرح عمدی مشدد یکسان باشد و حتی فراتر از آن باشد و گاهی مجازات تعزیری ضرب و جرح ساده بسیار شدیدتر از مجازات ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو میباشد یعنی اگر فقط مجازات ۶۱۴ را قبول کنیم تناسب مجازاتها که از شرایط اساسی قانون نویسی می باشد رعایت نشده است و این خلاف منطق قانونگذاری میباشد. ثالثاً؛ این دید که مکمل ادله فوق میباشد پذیرش اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و تفسیر به نفع متهم در قوانین جزایی میباشد که اصول استنباط فوق را ایجاب مینماید. بنابر آنچه که به شرح فوق توصیف شد ایراد ضرب و جرح عمدی منتهی به آثار فوق در صورتی دارای جنبه تعزیری میباشد که یا دارای شرایط و آثار مقرر در ماده ۶۱۴ باشد یا اینکه جرم به وسیله چاقو ایجاد شده باشد کما اینکه نظریه مشورتی شماره ۱۰۵۱/۹۲/۷ – ۹۲/۶/۴نیز موید همین دیدگاه است.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه قانونگذار در ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ مقرر داشته است که شخص به تعزیر محکوم میگردد و در ماده ۴۴۷ قانون مارالذکر به مجازات مندرج در ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ کتاب پنجم بخش تعزیرات ارجاع داده است. بنابراین شخص مرتکب فقط به مجازات مندرج در ماده ۶۱۴ قانون فوقالذکر صرفنظر از شرایط مندرج در آن محکوم میگردد.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 401 قانون مجازات اسلامی 1392 | ماده 447 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 | ماده 612 قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات مصوب 1375 | ماده 614 قانون مجازات اسلامی تعزیرات | ماده 641 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) مصوب 1375