صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شرکت پیمانکار مبادرت به انجام انفجار با استفاده از مواد منفجره در یک معدن روباز می نماید، چنانچه قسمتی از مواد منفجره یا سنگهای معدن که به علت دمای زیاد قابلیت اشتعال دارد به داخل جنگل پرتاب شود و منجر به آتش گرفتن جنگل گردد، آیا شرکت پیمانکار مرتکب جرم شده است؟ مستند قانونی خود را بیان نمایید.
نظر هیئت عالی
به نظر می رسد آنچه در ماده 45 قانون حفاظت جنگل ها و مراتع کشور به عنوان بی احتیاطی ذکر شده مرتبط با صدر ماده که آتش زدن نباتات در مزارع و باغات و داخل یا مجاور جنگل را ممنوع دانسته می باشد؛ نتیجتاً نظریه اکثریت موضوع سوال را از ماده اشعاری خارج دانسته صائب و صحیح اعلام می شود.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه به موجب اصل 136 قانون اساسی حکم به مجازات و اجرای آن باید به موجب قانون باشد با توجه به اینکه به موجب اصل 37 قانون اساسی حکم به مجازات و اجرای آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد؛ با توجه به اینکه به موجب ماده 2 از قانون مجازات اسلامی، رفتار اعم از فعل و ترک فعل در صورتی جرم محسوب می شود که تنها در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد و نظر به اینکه دقت نظر در ماده 45 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع نشان می دهد عنصر قانونی این ماده مختص مواردی است که فردی بر اثر بی مبالاتی در آتش زدن بقایای محصولات زراعی موجبات آتش گرفتن جنگل را فراهم می نماید و این فرد قابل مجازات است؛ اما اگر بخواهیم قواعد تفسیر مضیق قوانین جزایی و تفسیر به نفع متهم را اعمال کنیم در فرض سوال که آتش سوزی بر اثر انفجار معدن صورت گرفته است نه آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی، ما در اینجا فقدان عنصر قانونی را داریم و عمل شرکت پیمانکار جرم محسوب نمی شود.
نظر اقلیت
ماده 45 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع، قانونی برای مجازات شرکت پیمانکار در فرض سوال را فراهم نموده است. ماده 45 از قانون مرقوم دارای دو قسمت است؛ در قسمت اول دارای یک حکم کلی است که آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی در اراضی اطراف جنگل ممنوع است؛ در قسمت دوم ماده جرم انگاری شده است و بیان می دارد هرگاه آتش به جنگل سرایت کند قابل مجازات است حکم قسمت دوم صرفاً مربوط به مواردی است که آتش از طریق بقایای محصولات زراعی به جنگل سرایت کند و شامل هر گونه بی احتیاطی و بی مبالاتی منجر به آتش گرفتن جنگل می باشد؛ فلذا در فرض سوال اقدام شرکت پیمانکار چنانچه از نظر کارشناس متخصص بی احتیاطی و بی مبالاتی تشخیص داده شود جرم است.
مستندات قانونی
اصل 37 قانون اساسی | ماده 2 قانون مجازات اسلامی | ماده 45 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع