صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
فردی اقدام به جعل و اسکن کارت عابر بانک شخص الف میکند و سپس با عینک دودی و گذاشتن ماسک و کلاه وارد فروشگاه فرش شده و با آن عابربانک مربوط به حساب الف، اقدام به خرید دو فرش به قیمت 90 میلیون تومان از فروشگاه مینماید و فروشگاه نیز اقدام به اخذ مدارک شناسایی و احراز هویت وی نمیکند. حال فرد الف بر اساس آئیننامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی از جمله ماده 3 آن (الزام مشاغل ازجمله فروشگاه فرشهای قیمتی به شناسایی و ثبت کد ملی و کدپستی مشتریان) به طرفیت مسئول فروشگاه دعوای مطالبه وجه و خسارت ناشی از عدم رعایت قانون و نیز از باب مسئولیت قهری دعوای غصب مطرح نموده است. آیا این دعوا به طرفیت مسئول فروشگاه مسموع است؟
نظر هیئت عالی
با درنظر گرفتن فلسفه تصویب قانون پولشویی که برای جلوگیری از بزه پولشویی است و نه کنترل و جلوگیری از سوء استفاده از کارت عابربانک دیگران. براین اساس صرف ترک فعل صاحب فروشگاه در شناسایی فرد مجرم موجب مسئولیت مدنی نبوده و نظر اقلیت تایید میشود.
نظر اکثریت
از مجموع بندهای ث و چ ماده 1 و ماده 5 قانون مبارزه با پولشویی و بند ج، ز، ط، ی، ماده 1 وماده 3 آئیننامه اجرائی قانون مذکور، فروشگاه (متصدی فروشگاه) باید نسبت به اخذ مشخصات خریدار و احراز هویت و تطبیق و شناسایی اولیه وی اقدام میکرده است که نکرده است. حال این عدم رعایت قانون و عدم اجرای تکلیف، خود نوعی بیمبالاتی و تقصیر است که موجب شده است فرد مجرم اقدام به خرید با کارت عابر بانک نماید و باعث خروج وجه از حساب فرد الف شده است زیرا در صورت اعمال قانون و شناسایی اولیه توسط فروشگاه یا فرد از خرید منصرف میشد یا مشخصات وی ثبت میشد و شناسایی وی برای تعقیب و دستگیری ممکن بود. همچنین فروشگاه به عنوان شخصی که پول از حساب الف به حساب وی منتقل شده است چون وضع ید و استیلا بر مال غیر پیدا کرده است. طبق ماده 308 قانون مدنی درحکم غاصب است وحتی در صورت جهل، در قبال فرد الف مسئولیت بر رد وجه دارد.
نظر اقلیت
هرچند طبق قانون و آئیننامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی، فروشنده فروشگاه تخلف کرده است ولی خود قانون ضمانت اجرای عدم رعایت قانون را مقرر نکرده است و مسئولیت در این فرض تابع عمومات ضمان قهری است و مال زمانی برده شده است (عنصر ضرر) که فرد مجرم در دستگاه کارتخوان کارت را کشیده است و این عمل است که موجب ضرر به فرد الف شده است نه اقدام فروشنده. هرچند فروشنده در تحقق جرم یا بردن مال الف کمک و معاونت به وسیله ترک تکلیف و عدم رعایت قانون کرده است ولی مسئولیت مدنی با مباشر است نه معاون.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 1 قانون مبارزه با پولشویی | ماده 1 قانون مسئولیت مدنی | ماده 308 قانون مدنی