صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه در پروندهای که شاکی آن نهاد عمومی یا دولتی مانند شرکت برق است، نهاد مربوطه طی صورتجلسهای اعلام نماید: «متهم تمام خسارات وارده را به شرکت جبران نموده و این نهاد به حقوق خود رسیده است.» آیا عبارت مذکور را میتوان حمل بر رضایت شاکی جهت اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری توسط دادگاه مربوطه دانست؟
نظر هیئت عالی
در مواردی که سازمانها و ادارات دولتی تکلیف به اعلام جرم به مراجع قضایی را دارند شاکی محسوب نمیشوند اما چنانچه از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده باشند بزهدیده تلقی میشوند در اینصورت گذشت آنها در جرائم غیرقابل گذشت میتواند پس از قطعی شدن حکم از موجبات اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری گردد. لازم به ذکر است صرف تدارک خسارت رضایت تلقی نمیگردد. بلکه علاوه بر آن رضایت باید بصورت صریح و روشن و منجز از سوی بزهدیده اعلام گردد.
نظر اکثریت
در خصوص نهادهای عمومی یا دولتی، اولاً؛ این نهادها زمانی شاکی به معنای خاص، محسوب میگردند که در قانون صراحتاً به عنوان شاکی ذکر شده باشند مانند اداره محیط زیست که حسب ماده 14 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست در مورد جرائم موضوع این قانون، به عنوان شاکی محسوب گردیدهاند ثانیاً؛ اعلام رضایت بایستی صریح صورت گیرد لذا در فرض سوال در صورتی که قانون نهاد مربوطه را به عنوان شاکی ذکر کرده باشد و از طرفی رضایت به صورت صریح صورت گیرد میتواند موجب اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری در مرحله اجرای احکام گردد لکن چنانچه نهاد مربوطه صراحتاً به عنوان شاکی تعیین نگردیده باشد و صرفاً اعلام کننده جرم باشد یا همانند عبارت مذکور اعلام رضایت به نحو صریح صورت نگرفته باشد نمیتوان ماده مذکور را اعمال نمود.
نظر اقلیت
نهادهای عمومی یا دولتی به دلیل اینکه حسب مورد نماینده کل مردم و دولت در اعلام جرم میباشند، صرفاً وظیفه اعلام جرم را داشته و چون شاکی به معنای خاص موضوع ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری محسوب نمیگردند، اعلام رضایت آنها در کلیه مراحل رسیدگی پرونده کیفری موجب موقوفی تعقیب نبوده و اساساً امکان اعلام رضایت از ناحیه آنها وجود ندارد. هرچند جبران خسارات توسط متهم میتواند از موجبات تخفیف در مرحله صدور حکم باشد لکن به هیچ وجه مشمول ماده 483 آیین دادرسی کیفری که ناظر بر اعلام رضایت شاکی به معنی الاخص میباشد، نمیگردد.
مستندات قانونی
ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 | ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری