صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زمینی دارای مالکین مشاعی متعددی بوده است. 30 سال قبل، سه نفر از مالکین اصالتاً و به نمایندگی از سایر شرکا که بیشترین سهم را داشتهاند، اقدام به واگذاری آن به اداره آموزش و پرورش نمودهاند و زمین تبدیل به مدرسه با قدمت سی ساله است. مدرکی راجع به وجود نمایندگی وجود ندارد؛ حال شرکایی که در واگذاری اصالتاً حضور نداشتهاند، دعوی خلع ید علیه اداره آموزش و پرورش مطرح نمودهاند. با توجه به فرض مسئله، وضعیت نفوذ یا عدم نفوذ قرارداد را تبیین نمایید؟
نظر هیئت عالی
اگرچه معامله به مال غیر جزء به عنوان ولایت یا وصایت نافذ نیست؛ ولو اینکه صاحب مال باطناً راضی باشد؛ لیکن با عنایت به اینکه اجازه مالک نسبت به معامله فضولی (به لفظ یا فعل) دلالت بر امضاء یا تنفیذ دارد؛ بنابراین در صورتی که دادگاه با توجه به اوضاع و احوال و قرائن مثبته رضایت ضمنی مالکان را احراز نماید؛ نتیجتاً دعوای اعلام بطلان معامله و واگذاری و سایر دعاوی مرتبط مندرج در فرض سوال وارد نخواهد بود.
نظر اکثریت
معامله به مال غیر جز به عنوان ولایت یا وصایت یا وکالت نافذ نیست، ولو اینکه صاحب مال باطناً راضی باشد و مستند به ماده 249 قانون مدنی، سکوت مالک ولو با حضور در مجلس عقد، اجازه محسوب نمیشود و مرور زمان ولو طولانی دلالتی بر تنفیذ معامله ندارد.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه اجازه مالک نسبت به معامله فضولی حاصل میشود به لفظ یا فعلی که دلالت بر امضاء عقد نماید، در این پرونده در فرضی که تصرفات طولانی مدت اداره آموزش و پرورش در معرض مالکین مشاعی باشد، رفتار طولانی مدت شرکا در عدم تعرض طولانی مدت اماره و قرینه بر امضاء فعلی قرارداد فضولی است و سکوت طولانی مالکین در فرض داشتن اختیار و امکان رد معامله، دیگر سکوت محض نیست، بلکه سکوت همراه با قرینه محسوب میشود.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 247 قانون مدنی | ماده 248 قانون مدنی | ماده 249 قانون مدنی