صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
1. آیا اقدام متهمین مشمول بزه کلاهبرداری، تحصیل مال از طریق نامشروع یا عنوان مجرمانه دیگری میشود؟ 2 آیا ادعای متهمین در خصوص اینکه اقداماتشان قانونی است یا به صورت غیرقانونی (مثل جعل) این اقدامات را انجام میدهند، تأثیری در تحقق جرایم بند الف دارد؟ 3. چناچنه ایجاد کننده پیج و تبلیغات توسط احدی از متهمین و فراهم آوردن حساب بانکی جهت دریافت وجوه توسط فردی دیگر از آنها و نهایتاً گفتگو با مال باختگان توسط شخص سومی انجام شده باشد، در صورت تحقق بزه، آیا اقدام متهمین مشمول ماده 4 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری میشود؟
نظر هیئت عالی
با توجه به کلیت سؤال مطروحه و لحاظ اینکه ممکن است تحصیل مال نامشروع از طریق جعل عناوین و رفتارهای متقلبانه انجام یا بدون چنین وصفی صورت پذیرفته باشد بنظر میرسد پاسخ باید به صورت موردی و خاص و حسب شرایط هر پرونده و چگونگی رفتارهای انجام شده صورت پذیرد و چنانچه مرجع قضایی رسیدگی کننده حسب شرایط پرونده، انجام مانور متقلبانه توأم با حیله و فریب را محرز بداند و یا با توجه به افراد ذیمدخل در قضیه و هماهنگی و ارتباط آنها با یکدیگر وجود شبکه را احراز نماید در این صورت موضوع میتواند از مصادیق بزه کلاهبرداری باشد و در هر حال، تشخیص موضوع و انطباق آن با قانون امری قضایی بوده که در صلاحیت مرجع قضایی رسیدگی کننده است.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه در فرض سوال شخص واریز کننده وجوه علیرغم علم و اطلاع از طریقه قانونی اخذ گواهینامه و مدرک تحصیلی مبادرت به واریز وجه مینماید و از طرفی علم و اطلاع دارد که روش تبلیغ شده قانونی نمیباشد و در نتیجه احتمال دروغ و واهی بودن آن زیاد است؛ لذا فریبی در راستای عملیات متقلبانه حاصل نشده است و به نوعی شخص واریز کننده وجوه با حالت قمارگونه مبادرت به واریز وجه نموده است، در نتیجه بزه کلاهبرداری محقق نشده است.
نظر اقلیت
چناچه گواهینامه یا مدرک تحصیلی برای شخصی که وجوه را واریز نموده است، صادر نشود به جهت اینکه عناصر تشکیل دهنده بزه کلاهبرداری شامل عملیات متقلبانه و تحصیل وجوه محرز است؛ لذا بزه کلاهبرداری محقق شده است. در فرض سوال بزه کلاهبرداری شبکه ای محقق نشده است؛ چرا که اقدام افراد دیگر معاونت در تحقق بزه بوده است.
مستندات قانونی
ماده 4 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری