صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آیا در حین تنفیذ عقد از ناحیه مالک مبایعه فضولی علم تفصیلی وی نسبت به شرایط عقد لازم است و جهل او موجب غرری شدن معامله میشود؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (*4) مدنی: معامله به مال غیر جز به عنوان ولایت یا وصایت یا وکالت نافذ نیست و لو آنکه صاحب مال باطناً از این معامله راضی باشد و یا از آن نفع کلی عایدش شود در اینصورت برای صحت معامله اجازه و تنفیذ مالک ضروری است. لازم به یادآوری است در صورتیکه ولی یا وصی معامله¬یی انجام دهد که غبطه مولیعلیه یا موصی له را رعایت نکرده و موجب ضرر و زیانی شود مسئول است و نیز وکیل فقط در چارچوب وکالتنامه حق معامله دارد والا او نیز مسئول است به هر تقدیر با تنفیذ معامله از طرف مالک عقد بیع محقق می¬شود والا معامله باطل و در صورت فوت مالک ورثه وی قائممقام او بوده تنفیذ یا عدم تنفیذ با ورثه است. بدیهی است رد یا قبول مالک حاصل میشود با لفظ یا عملی که دلالت بر امضای عقد میکند از طرفی تنفیذ معامله فوریت نداشته و اگر مالک پس از مدتی معامله را تنفیذ کند و این تنفیذ موجب ضرر طرف اصیل باشد میتواند معامله را بهم زند.
نظر اکثریت
در صورتیکه فضول در قالب وکیل و نماینده عمل کند همانند سایر موارد وکالت و نمایندگی علم تفصیلی موکل به شرایط مورد وکالت شرط نیست ولی اگر به عنوان نمایندگی و یا وکالت نباشد در اینصورت علم مالک به شرایط عقد منعقده لازم است و چون فضول به دلیل نداشتن سمت، معامله را انجام داده مالک باید موضوع و شرایط عقدی را که امضا کرده بداند. بنابراین علم تفضیلی بر موضوع عقد برای مالک ضروری است.
نظر اقلیت
در معامله فضولی سمت نمایندگی یا وکالت مطرح نبوده و خارج از موضوع است. لذا در هر حال مالک باید به موضوع شرایط عقد علم و آگاهی داشته باشد.