صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه شرکتی که برای افراد اعم از تاجر و غیره در خـارج از کشـور تسهیلاتی جهت انجام کار ایجاد میکند، ضمن قرارداد شرط کند در صورتیکه نامبردگان در کشور خارجی مرتکب جرم یا تخلفی شوند که آن تخلف موجب لغو امتیاز شرکت شود، خسارات وارده به شرکت را مطالبه کند، آیا چنین شرطی جایگاه شرعی و قانونی دارد و در ثانی نحوه محاسبه خسارات وارده و زمان آن چگونه خواهد بود؟
نظر هیئت عالی
طرفین قرارداد برای اجرای قرارداد به نحو مطلوب میتوانند شروطی قائل شوند، بدیهی است چنانچه این شروط مخالف صریح قانون نباشد برای طرفین لازمالرعایه است، مشابه سؤال مطرح شده در نشست قضایی دادگستری استان خراسان که در آن شرکت مورد بحث برای افرادی در خارج از کشور تسهیلاتی فراهم کرده و با تنظیم قرارداد با آنها شرط کرده، اگر مرتکب خلافی شوند که از این حیث خسارتی به شرکت وارد شود یا منجر به لغو امتیاز شرکت گردد خسارت وارده را بپردازند. این شرط نه فقط خلاف قانون و شرع نیست، بلکه رعایت آن ضروری و الزامآور است. اما در خصوص خسارت وارده، مطالبه خسارت نیازمند اثبات ادعاست که محاسبه آن بر طبق نظر کارشناس بوده و تاریخ مطالبه خسارت زمان وقوع خسارت است.
نظر اتفاقی
به مقتضای «المؤمنون عند شروطهم» شخص خاطی و مجرم خود را مقید به پرداخت خسارات وارده نموده و شرکت نیز بر اثر خلاف و جرم نامبرده متضرر شده است. در نهایت باید دقت شود که آیا لغو امتیاز شرکت بر اثر اقدام شخص خاصی بوده است و یا بر اثر تخلفات افراد خاطی که از ناحیه شرکت به سفر خارجی رفتهاند که در اینصورت اگر عمل افراد بهطور جمعی باعث لغو امتیاز شده است دعوای فوق به طرفیت یکی از افراد پذیرفته نیست و باید به طرفیت افراد خاطی مطرح شود و در این فرض نیز خسارات به صورت نسبی به شرکت پرداخت خواهد شد و محاسبه خسارات فقط در خصوص امتیاز شرکت صورت میپذیرد نه منافع آینده شرکت چون این منافع از قبیل عدمالنفع محسوب میشود.