صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
منظور از قید « اوضاع و احوال مشهود» در ماده 102 از قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چیست؟ آیا شامل جرم منافی عفتی که در گذشته رخ داده ولی بعداً کشف میشود نیز میگردد؟
نظر هیئت عالی
به نظر می رسد مراد از مشهود شامل رفتارهایی می شود که در حال رخ دادن باشد و چون اتفاقاتی که در گذشته رخ داده واجد وصف و ثبوت نیست، مشمول عبارت مشهود نباشد و با این وصف چنانچه جرمی در گذشته رخ داده باشد، هر چند در مرئی و منظر مردم باشد. مشمول جرائم مشهود نباشد و مامورین صرفاً با دستور مقام قضایی مجاز به تصرفات قانونی باشند و لذا مراد از از اوضاع و احوال مشهود مندرج در ماده 102 قانون آیین دادرسی کیفری وقایع و رفتارهایی است که در حال وقوع باشد و ناظر به گذشته میباشد.
نظر اتفاقی
عبارت «مشهود» به لحاظ ساختاری و ادبی اسم مفعول است، نحوی و قاضی بیروت شیخ مصطفی غَلایینی در تعریف اسم مفعول بیان میدارد: « صفهٌ تُوخذُ من الفعل المجهول، للدلاله علی حدثٍ وقع علی الموصوف بها علی وجه الحدوث و التجدد، لا الثبوت و الدوام. فان کان علی وجه الثبوت و الدوام کان صفه مشبهه» (غَلایینی، 2010، 165) با توجه به تعریف مذکور عبارت «مشهود» صرفاً در خصوص رخداد و اتفاقی است که در حال رخدادن است و مورد مشاهده افراد قرار میگیرد و چون رخدادی که در گذشته واقع گردیده و تمام شده است واجد وصف دوام و ثبوت نیست، از مصادیق عبارت «مشهود» نمیباشد بنابراین وقتی به واسطه فیلم و امثالهم کشف میشود که جرم منافی عفتی در گذشته که مشهود هم واقع شده لیکن اکنون کشف شده است بنا بر تعریف ارائه شده مشمول عبارت «مشهود» نیست و قید «اوضاع و احوال مشهود» صرفاً ناظر به رخدادی است که در حال وقوع و نیز اوضاع و احوال پیرامون آن است.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 102 قانون آیین دادرسی کیفری