صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه حداقل مجازات قانونی جرمی سه ماه حبس تعزیری باشد و دادگاه در راستای تبصره الحاقی ماده 37 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی (ماده 6 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399) حداقل مجازات قانونی آن جرم یعنی سه ماه حبس را مورد حکم قرار دهد با توجه به اینکه تبصره ماده فوق الذکر بیان داشته حکم به حبس کمتر از نود و یک روز حبس به مجازات جایگزین مربوط تبدیل میشود حال منظور از مجازات جایگزین حبس در تبصره ماده فوق الذکر صرفاً بند الف مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی و تصویب نامه مربوط به تعدیل مبالغ جزای نقدی تا نه میلیون ریال یا پانزده میلیون ریال میباشد یا اینکه دادگاه با توجه به مدنظر قرار دادن حداکثر مجازات قانونی آن جرم (که در فرض سوال حداکثر مجازات قانونی جرم یکسال میباشد) جزای نقدی جایگزین حبس را بر اساس حداکثر درجه مجازات قانونی آن جرم که حداکثر آن در فرض سوال یکسال و جزو جرائم تعزیری درجه شش میباشد تعیین نماید؟ مثلاً حکم به پرداخت بیش از دو میلیون تا هشت میلیون تومان جزای نقدی درجه شش بدل از حبس صادر نماید؟
نظر هیئت عالی
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی منطبق بر درجات مذکور در ماده 19 قانون یاد شده نیستند و ملاک مستقلی برای دسته بندی جرایم دارند. بنابراین در هر جرمی و به هر دلیل که حبس کمتر از 91 روز تعیین شود (حکم شود) باید به مجازات جایگزین تبدیل گردد. برای این کار دادگاه باید به میزان مجازات قانونی جرم نظر داشته باشد و با تطبیق آن با یکی از بندهای ماده 83 یا 86 درباره مجرم حکم به مجازات جایگزین حبس صادر کند. در واقع کلمه مربوط در تبصره ماده 37 ناظر به این است که جرم موضوع پرونده، قطع نظر از اینکه به هر دلیل مشمول حکم حبس کمتر از 91 روز قرار گرفته، باید با بندهای ماده 83 سنجیده شده و مربوط بودنش با هر یک از آنها روشن شود.
نظر اتفاقی
با توجه به صراحت تبصره الحاق ماده 37 قانون مجازات اسلامی، مصوب 1392 و ماده 6 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399، در کلیه مواردی که حکم به مجازات حبس کمتر از 91 روز صادر می گردد الزاماً این حبس به مجازات جایگزین حبس مربوط تبدیل میگردد که با توجه به قید عبارت مربوط در تبصره الحاقی، دادگاه میبایست با توجه به مدنظر قرار دادن درجه قانونی جرم نسبت به تعیین مجازات جایگزین حبس اقدام نماید لذا تعیین مجازات جایگزین حبس مربوط با در نظر گرفتن درجه قانونی جرم موضوع ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 صورت میپذیرد و اصولاً ارتباطی به مبحث مجازاتهای جایگزین حبس موضوع مواد 64 به بعد قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 82 و 86 قانون فوق الذکر ندارد.
مستندات قانونی
ماده 127 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 | ماده 212 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 | ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392