صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اقلیت

نشانی مندرج در دادخواست برای خوانده ملاک تعیین صلاحیت محلی دادگاه است زیرا: 1. حسب نص بند 2 ماده 51 ق آ.د.م. خواهان مکلّف است اقامتگاه خوانده را در دادخواست درج نماید. از آنجا که محتویات دادخواست از سوی خواهان ادعا و درج می شود تعیین آن ادعا (محل اقامت خوانده) با خود او می باشد. در واقع تعیین خوانده و نیز تعیین نشانی به مانند تعیین خواسته از جمله ادعاهایی است که نمی توان رأساً در آن مداخله نمود. فرم دادخواست سندی است که متقاضی آن را می نویسد و امضاء می کند و مفاد آن له یا علیه او قابل استناد است. مداخله در تنظیم سند موصوف از هر حیث، اعتبار و حجیت آن را زائل می نماید بنابراین حین ثبت دادخواست الکترونیک باید هر آن چه اراده خواهان است درج شود و نه مطالب دیگری من جمله نشانی دیگری که از خوانده در سیستم ثنا به ثبت رسیده یا به طریق دیگری دسترسی به آن وجود دارد. 2. محاکم قبل از ورود به ماهیت هر دعوا ابتدا می بایست موضوع صلاحیت خویش را مورد توجه قرار دهند بدین منظور دادگاه دو مطلب را مورد لحاظ قرار می دهد. اوّل) آن که صراحتاً ادعا شده باشد که خوانده در حوزه قضایی همان دادگاه اقامت دارد (ماده 11 ق.آ.د.م). دوم) آن که اقامت اعلام شده منطبق بر واقع است برای احراز مطلب دوّم دادگاه به استناد مواد 68 الی 73 ق.آ.د.م. گواهی مأمور ابلاغ را مورد توجه قرار می دهد و مأمور ابلاغ هم در راستای وظیفه قانونی خود دو موضوع را مورد گواهی قرار می دهد. اوّل) آن که کیفیت ابلاغ چگونه بوده است و دوم آن که نشانی اعلامی وجود خارجی دارد یا خیر و اگر وجود دارد خوانده در آن جا مورد شناسایی است یا خیر؟ این است که در ماده 72 می گوید «و مأمور ابلاغ هم نتواند نشانی او را پیدا کند باید این نکته در برگ دیگر اخطاریه قید کند. وانگهی در مانحن فیه که نشانی ثنا با نشانی دادخواست متفاوت و موضوع هم مؤثر در صلاحیت دادگاه است. از آنجا در ابلاغ الکترونیک اساساً محل اقامت خوانده به طور فیزیکی مورد بررسی قرار نمی گیرد که آیا آن محل واقعاً وجود خارجی دارد یا موهوم است، به ناچار دادگاه طریقه ای را که بتواند بر آن طریق صلاحیت خود را احراز نماید انتخاب می کند و آن طریقه برگزیدن نشانی مندرج در دادخواست خواهد بود. در نتیجه اگر نشانی مندرج در دادخواست نشانی خوانده بود صلاحیت محرز و رسیدگی ادامه خواهد یافت و چنان چه در نشانی مزبور خوانده شناسایی نگردیده موضوع با اخطار رفع نقص و سایر تشریفات احراز صلاحیت محلّی ادامه خواهد یافت ملاحظه می فرمایید چنان چه ابتدا نشانی ثنا مورد توجه قرار گیرد و بر آن مبنا صلاحیت یا عدم صلاحیت تعیین شود موضوع اصلی که اقامتگاه است مغفول می ماند و طریقه ای نیز برای بررسی صحّت یا سقم آن اقامتگاه وجود ندارد. 3. در تفاوت نشانی خوانده در ثنا با دادخواست و انتخاب نشانی ثنا برای موضوع صلاحیت محلّی تالی فاسدهایی وجود دارد من جمله خوانده به منظور تأخیر، اطاله دادرسی، تعذر اجرای احکام، تحمیل نمودن هزینه مضاعف بر مدعیان آدرس مندرج در ثنا را آدرسی موهوم یا خلاف واقع یا دور از دسترس درج خواهند نمود. بالاتر آن که چه بسا در مواردی خوانده نشانی حوزه ای را اعلام کند که در آن جا به دلیل روابطی که دارد به هر طریق امور او به سهولت انجام می شود. 4. اگر نشانی ثنا موهوم درج شده باشد در عین ملاک تعیین صلاحیت محلّی همان نشانی قرار گیرد قاضی رسیدگی کننده با ابهام و ایرادهای عدیده مواجه است آیا به نشانی ناموجود یا موهوم آباد یا ناکجاآباد قرار عدم صلاحیت صادر کند؟ به نظر می رسد چنان چه قاضی بدون توجه به مندرجات دادخواست قرار عدم صلاحیت صادر نماید به نظر می رسد مرتکب تخلف گردیده است. 5. ممکن است گفته شود عدم توجه به نشانی ثنا موجب می شود خواهان ها آدرس خلاف واقع از خوانده ارائه نمایند و با تبانی با مأمور ابلاغ موجب بی اطلاع ماندن خوانده از دادرسی و نهایتاً محکومیت غیابی یا حتی حضوری او گردند. آن گونه که سابقاً گزارش می شد در پاسخ گفته می شود توجه به مندرجات دادخواست و تعیین صلاحیت بر آن مبنا لزوماً به معنای آن نیست که از ظرفیت سامانه ثنا در امر ابلاغ استفاده نکرد بدین معنا که علی رغم ارسال اوراق به سامانه الکترونیکی و نیز ارسال پیامک اقدام قانونی در احراز اقامتگاه صورت گیرد. اساساً سامانه ثنا سامانه ای است که به منظور تسهیل و تسجیل در امر ابلاغ راه اندازی شده است و این موارد با یکدیگر قابل جمع هستند. از سوی دیگر انجام گرفتن ابلاغ (استثنائاً به منظور تشخیص صلاحیت) به هر دو طریق لزوماً به معنای تعیین دو اقامتگاه نیست. 6. در آیین نامه نحوه بهره برداری از سامانه رایانه ای یا مخابراتی، نشانی اظهار شده اقامتگاه نامیده نشده بلکه از آن تعبیر به «آدرس» شده است. در واقع خود نشانی مندرج در ثنا یا همان حساب کاربری اقامتگاه نیست بلکه در حکم اقامتگاه بوده آثار اقامتگاه بر آن بار است بدین معنا که نشانی مندرج در ثنا همانند ابلاغ در اقامتگاه قابل استناد است حال آن که در مسأله صلاحیت، نفس اقامتگاه واقعی خوانده که محل سکونت او در حوزه مقرّ دادگاه است، ملاک صلاحیت است از این روست که در ماده 13 آیین نامه موصوف به دقت از واژه «به منزله» استفاده نموده یا مقرّر داشته ورود به سامانه ابلاغ از طریق حساب کاربری و رؤیت ابلاغ از این طریق «به منزله» رسید است. در تبصره 2 نیز خودداری از مراجعه به سامانه ثنا ابلاغ را به «منزله» استنکاف دانسته است. بدین جهات و نظر به عدم نسخ مقرّرات ق.آ.د.م. و این که سامانه ابلاغ تغییری در صلاحیت ایجاد ننموده و صرفاً ناظر به شیوه ابلاغ است. ملاک صلاحیت نشانی مندرج در دادخواست است و نه نشانی خوانده در سامانه ثنا. هر چند نشانی مندرج در ثنا در امر ابلاغ مورد استفاده واقع شود.