صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه کارمند دولت بدون وجود قرارداد مبلغی از حساب دولت را تحت عنوان «طرح عفاف و حجاب» برداشت و وجه مذکور را به حساب مؤسسه مردمی واریز کند و مسئول آن مؤسسه اقرار نماید وجه موصوف بدون استحقاق به حساب مؤسسه واریز گردیده و شرط شده باشد که مبلغ اندکی را مؤسسه برداشت و مابقی را طی یک فقره چک به حساب کارمند فوقالذکر عودت دهد (این عمل انجام شده است) و سپس کارمند مذکور با اخذ چک برای خود افتتاح حساب در بانک نموده باشد؛ بنابراین با توجه به ماده 5 قانون تشدید ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب سال 69 بفرمائید عمل کارمند اختلاس محسوب میشود؟
نظر هیئت عالی
در فرض سؤال با توجه به اینکه برداشت به نفع دیگری (مؤسسه مردمی) و سپس وجه به حساب کارمند عودت داده شده و کارمند برای خود در بانک حساب باز کرده است عنصر مادی بزه اختلاس تحقق یافته است.
نظر اتفاقی
در فرض سؤال چنانچه کارمند مربوطه وفق مقررات مبلغی را از حساب دولت برداشت و با مجوز قانونی بهحساب مؤسسهای واریز کرده باشد؛ گرچه بعداً به حساب خودش آن مبلغ انتقال یافته باشد، نمیتوان مصداق اختلاس دانست؛ اما چنانچه مبلغ مذکور را بدون مجوز به حساب مؤسسه واریز نماید، گرچه آن مؤسسه مبلغ را به حساب آن کارمند واریز کند با توجه به ماده 5 قانون تشدید مرتکبین ارتشاء اختلاس کلاهبرداری که بیان داشته: «و... به نفع خود یا دیگری برداشت و تصاحب نماید مختلس محسوب و...» میتوان گفت علیرغم اینکه مستقیم وجه موردنظر بهحساب وی واریز نشده و با واسطه انتقالیافته بزه اختلاس در مورد کارمند موصوف صدق میکند. با توجه به اینکه موضوع بزه ارتکابی تحصیل مال به طریق نامشروع است؛ چراکه رکن اصلی اختلاس این است که کارمند مبلغی را از حساب دولت خالی و تصاحب نماید وقتی وجه بهحساب موسسه واریز نشده است. از این زمان به بعد یعنی زمانی که از حساب موسسه به حساب کارمند واریز شد، جرم به وقوع پیوسته؛ ولی اختلاس واقع نشده است، بلکه عنوان بزه همان تحصیل مال به طریق نامشروع است.
مستندات قانونی
ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری