صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زن و مردی با یکدیگر توافق مینمایند که مهریه زوجه در عقد دائم 1 قطعه سکه بهار آزادی باشد و این را مکتوب مینمایند و زوجه نیز امضا میکند اما به منظور کسب رضایت ولی زوجه (دوشیزه) در سند نکاحیه، 500 سکه به طور صوری قید نمایند. در حال حاضر زوجه مدعی 500 سکه بوده و دادخواست مطالبه مهریه را به استناد سند رسمی نکاحیه تقدیم نموده و زوج در دفاع از خود، سند عادی یاد شده را ارائه و تقاضای بطلان دعوای خوهان نسبت به مازاد از یک سکهای که قبل از نکاح بر آن توافق کرده بودند را مینماید، تکلیف دادگاه در این باره چه خواهد بود؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال نظریه اقلیت مورد تایید هیات عالی است؛ با این توضیح که اصل بر اعتبار اسناد رسمی است؛ مضافاً این که آخرین اراده متعاقدین در سند رسمی نکاحیه منعکس شده است؛ در صورتی که دعوای تقابل طرح شده و یا دعوای علیحده از سوی زوج به خواسته اعلام بطلان آن بخش از عقد که مهریه صوری 499 قطعه سکه تمام بهار آزادی درج شده و ابطال سند نکاحیه نسبت به 499 سکه بهار آزادی به عنوان مهریه صوری اقامه گردد و با تمسک ادله اثباتی مورد حکم قرار گیرد؛ امکان ابطال سند به کیفیت مذکور وجود دارد.
نظر اکثریت
در فرض سوال در صورت طرح دعوای تقابل از طرف زوج مبنی بر ابطال سند رسمی نکاح راجع به میزان مهریه و پس از اثبات اعتبار سند عادی یاد شده، دادگاه حکم به بطلان سند رسمی راجع به میزان مهریه و محکومیت زوج به پرداخت یک قطعه سکه بهار آزادی را صادر مینماید. در غیر اینصورت، یعنی عدم طرح دعوای تقابل، با توجه به اصل اعتبار اسناد رسمی، دادگاه در برابر دفاع زوج مواجه با تکلیفی نیست.
نظر اقلیت
اصل بر اعتبار اسناد رسمی است. سند یاد شده دلالت بر آخرین اراده زوجین دارد. سند عادی مذکور اگرچه دلالت دارد که تا تاریخ تنظیم آن، قصد طرفین بر یک سکه و صوری بودن 500 سکه دارد اما آنچه محل تردید است اینکه آیا تا آخرین لحظه یعنی در لحظه تنظیم سند رسمی که در آن 500 سکه قید شده است نیز همچنان بر اراده قبلی خود باقی ماندهاند یا اینکه از آن عدول نمودهاند. بنابراین سند عادی که قبل از تنظیم سند رسمی تنظیم شده باشد نمیتواند مستمسک ابطال سند رسمی باشد. اما در فرضی که غیر از سند عادی یاد شده، دلیل دیگری حکایت از این داشته باشد که حتی در موقع تنظیم سند رسمی نیز همچنان قصد طرفین بر 1 سکه و صوری بودن 499 سکه دیگر بوده است، در این صورت به شرط طرح دعوای تقابل مبنی بر ابطال سند رسمی راجع به میزان مهریه و پس از صدور حکم به ابطال سند رسمی، دادگاه زوج را به پرداخت یک سکه محکوم مینماید.
مستندات قانونی
ماده 141 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 191 قانون مدنی | ماده 195 قانون مدنی | ماده 22 قانون ثبت اسنادواملاک | ماده 70 قانون ثبت اسناد