صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجه به قانون ملی شدن جنگلها مصوب سال 1341، با توجه به اینکه کسانی که سند مالکیت قبل از ملی شدن جنگلها را داشتند و زمین را وقف نمودند، آیا وقفیت ابطال میشود؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (4) مدنی: با توجه به اینکه قبل از قانون ملی شدن جنگلها مصوب سال 1341، از طرف مالک یا مالکین که دارای سند مالکیت بوده¬اند، ملک وقف شده است، و نظر به این که مالکیت آنها منتفی و ملک موقوفه میباشد، اگر این موقوفه به استناد ملی شدن جنگلها نادیده گرفته شود و به تملک دولت درآمده باشد، برحسب مقررات ماده واحده قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه مصوب سال 1371 ، به وقفیت برمی¬گردد.
نظر اتفاقی
وقفیت صحیح است، اگر افرادی قبل از قانون ملی شدن جنگلها ملکی را در اختیار داشته و دارای سند مالکیت بوده و آن را وقف نمودند، وقفیت صحیح و به حال خود باقی است. ماده یک قانون ملی شدن جنگلهای کشور مصوب 27/10/1341 اذعان می¬دارد: «از تاریخ تصویب این تصویب¬نامه قانونی، عرصه و اعیانی کلیه جنگل¬ها، مراتع، بیشههای طبیعی و اراضی جنگلی کشور، جزو اموال عمومی محسوب می¬شود و متعلق به دولت است ولو اینکه قبل از این تاریخ افراد آن را متصرف شده و سند مالکیت گرفته باشند». حال چون افراد قبلاً مالک بوده و سند مالکیت داشته و زمین را وقف کرده¬اند به نظر می¬رسد بعد از« ازبین رفتن ملکیت»، «وقفیت» نیز از بین می¬رود و چون ملک موقوفه بوده است، قانونگذار با تصویب قانون ابطال اسناد و فروش رقبات، آب و اراضی موقوفه بین وقفیت و قانون ملی شدن جنگل¬ها جمع حاصل می¬نماید که ماده واحده قانون مزبور مصوب 1371 مقرر می¬دارد: «از تاریخ تصویب این قانون، کلیه موقوفات عام که بدون مجوز شرعی به فروش رسیده یا به صورتی به ملکیت درآمده باشد، به وقفیت خود برمی¬گردد و اسناد مالکیت صادر شده باطل و از درجه اعتبار ساقط است و همچنین آیین¬نامه اجرایـی قانون مزبـور نیـز به تشریـح همین امر می¬پردازد». لازم به ذکر است که در خصوص آیین¬نامه مزبور، از دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال آن شده بود که در سال 1368 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، آن را خلاف قانون و شرع تشخیص نداد. در این خصوص فتـاوی فقـها و مراجـع نیز مستدل میباشد که حکایت از صحت وقفیت دارد.