صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زنی با تقدیم دادخواست به طرفیت شوهرش، مطالبه نفقه برای مدت دو سال را تقاضا کرده و مرد در مقام دفاع اظهار داشت که به تدریج، نفقه زن پرداخت شده است و به سکونت زن در منزل خود و زندگی مشترک استناد کرده است. به عنوان قاضی رسیدگیکننده به پرونده چه تصمیمی اتخاذ خواهید کرد و کدام یک از زن و شوهر را در این اختلاف مدعی می¬دانید؟
نظر هیئت عالی
چنانچه زن و مردی در زندگی مشترک، سال¬ها در آرامش و بدون طرح دعوی مطالبه نفقه اعم از جزایی یا مدنی در کنار یکدیگر زندگی کنند، ظاهر و عرف، دلالت بر تأمین مایحتاج ضروری این زندگی مشترک را دارد و چنانچه زوجه برخلاف این ظاهر ادعایی داشته باشد باید با ارائه دلیل آن را ثابت کند؛ چرا که در ظاهر و به طور متعارف، تحمل زندگیِ خلاف آن را که بدون پرداخت نفقه باشد نخواهد داشت. بنابر مراتب، نظر اکثریت: تأیید می¬شود.
نظر اتفاقی
هر چند به موجب اصل عدم، شوهر باید مدعی باشد و برای اثبات ادعای خود دلیل ارائه دهد؛ ولی از آنجایی که سکونت زوجین در یک منزل و زندگی مشترک آنها ظهور در پرداخت نفقه دارد، در تعارض بین اصل و ظاهر، ظاهر که در زمره امارات است و یک نحو کاشفیت به موقع دارد؛ مقدم بر اصل است و بر حکم ظاهری ناشی از اجرای اصل حکومت می¬کند. بنابراین، زن در چنین اختلافی مدعی و مکلف به ارائه دلیل است و در صورت عدم ارائه دلیل، محکوم به بی¬حقی خواهد بود.