صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شوهری در قبال مَهر همسرش با وی توافق می¬نماید که به میزان تقریبی بهای سکه¬ها سفته به وی بدهد که هر وقت بخواهد جهت دریافت آن اقدام کند و با افزایش قیمت سکه¬ها، زوجه جهت دریافت وجه سفته¬ها اقدام نمی¬کند، ولی درخواست دریافت مَهر خود را از دادگاه می¬نماید. با این ترتیب، آیا شوهر موظف به پرداخت وجه سفته¬ها میباشد یا پرداخت مَهر بر اساس سکه¬های طلا صورت میگیرد؟(ضمناً سفته¬ها فاقد اعتبار میباشد) .
نظر هیئت عالی
وقتی متعهد و متعهدٌله به تعهد جدیدی که قائممقام تعهد اصلی است به جهتی از جهات تراضی نمایند، در اینصورت متعهد نسبت به تعهد اصلی بری¬الذمّه می¬شود و ذمّه وی به تعهد جدید اشتغال پیدا می¬کند. بنابراین، چون زوجین تراضی کرده¬اند که سفته¬ها جایگزین سکه شود، زوجه فقط استحقاق مطالبه بهای سفته¬ها را داشته و باید از طریق دادگاه در مقام احقاق حق خود برآید. همچنین در صورتیکه دادن سفته¬ها به منظور اطمینان خاطر بیشتر و تضمین بوده باشد، زوجه می¬تواند در صورتیکه ادعای خود را در این خصوص ثابت کند، در مقام مطالبه سکه¬ها برآید.
نظر اکثریت
با توجه به بند (1) ماده 292 قانون مدنی، این اقدام زن و شوهر و توافق آنان از موارد تبدیل تعهد میباشد. بدینگونه که متعهد و متعهدٌله به تبدیل تعهد اصلی به تعهد جدیدی که قائممقام آن می¬شود به سببی از اسباب تراضی نمایند که در اینصورت متعهدٌبه تعهد اصلی بری می¬شود. بنابراین، چون زن و شوهر توافق نموده¬اند که زن به¬جای تعهد اصلی که سکه¬ها به عنوان مَهر بوده است، از سفته¬های داده شده توسط شوهرش استفاده نماید. در اینصورت شوهر از پرداخت مَهر و سکه¬های طلا بابت آن که تعهد اصلی وی بوده است بری می¬شود، زن فقط باید از طریق سفته¬ها جهت مطالباتش اقدام کند.
نظر اقلیت
این نوع توافق از مصادیق تبدیل تعهد نمیباشد چرا که در این مسئله زن و شوهر توافق نموده¬اند که زن هم بتواند مَهر و بهای سکهها را از طریق سفته¬ها دریافت کند؛ یعنی سفته¬ها صرفاً وسیله پرداخت مَهر بوده است نه چیز دیگر. بنابراین، زن می¬تواند مَهرش را که همان سکه بوده است، مطالبه نماید و مرد موظف به تأدیه پرداخت مَهر میباشد.