صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر هیئت عالی

با توجه به اصول تفسیر مضیق قوانین کیفری، لزوم انطباق دقیق رفتار مجرمانه با نص قانونی، و تحلیل عناصر مادی و معنوی جرایم موضوع بحث، نظر اکثریت از حیث مبانی نظری و کاربردی صحیح‌تر است؛ زیرا عنصر قانونی ماده 653 ناظر بر «راهزنی» به معنای تعرض به امنیت عبور و مرور در طرق و شوارع با سلب آزادی رفت و آمد اشخاص است که حسب سابقه فقهی و دکترین، ناظر به تعرض مستقیم به اشخاص یا وسایل نقلیه در مسیر، به قصد ایجاد رعب یا اختلال در عبور و مرور عمومی می‌باشد. در مانحن‌فیه، رفتار مرتکبین هرچند واجد حالت خاصی از جسارت و ابتکار در حین حرکت کامیون است، اما فاقد عنصر اخلال در امنیت عمومی یا ایجاد هراس در عابران و کاربران جاده به نحو متعارف در جرم راهزنی است و صرف ربایش اموال در حالت حرکت، بدون تهدید یا تعرض آشکار به دیگران در مسیر، مشمول مفهوم راهزنی نمی‌شود. از سوی دیگر، ماده 656 به صراحت سرقت‌های مقرون به تعدد مرتکب و یا سایر شرایط مشدده را جرم‌انگاری کرده و رفتار مرتکبین با وصف شرکت در ربایش اموال مشمول این ماده است و رفتار راننده خودرو پشتیبان نیز براساس مواد 126 و 127 معاونت در همان سرقت محسوب می‌گردد. تفسیر موسع ماده 653 برخلاف اصل قانونی بودن جرایم و مجازات‌ها و اصل تفسیر به نفع متهم بوده و در عمل نیز باعث اختلاط عناوین کیفری و بی‌ثباتی در رویه قضایی خواهد شد، لذا از حیث انطباق با اصول حقوق کیفری، قواعد فقهی مانند «الحدود تدرأ بالشبهات» و کارکرد عملی نظام دادرسی، نظر اکثریت موجه تر و قابل تأیید است.