صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اگر سند که درجریان دادرسی مکتوم مانده بعد از صدور رای بدوی و داخل در مهلت تجدید نظر پیدا شود و محکوم علیه از فرصت تجدید نظرخواهی استفاده نکند آیا خواهد توانست مبادرت به اعاده دادرسی نماید مثلاً اگر 10 روز از مهلت تجدید نظرخواهی سپری شده باشد و سند مکتوم پیدا شود اما در مهلت 10 روز باقی مانده تجدید نظرخواهی صورت نگیرد (با علم به مهلت) آیا امکان اعاده دادرسی باقی است ؟
نظر هیئت عالی
بنا به مستفاد از بند 2 ماده 427 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی محکوم علیه می تواند از حق واخواهی وحق تجدید نظرخواهی خود صرف نظر نموده و پس از انقضای مواعد قانونی دو مرحله ی مذکور که از مراحل و طرق عالی شکایت از آراء و احکام قضایی است، از طرق فوق العاده چون اعاده دادرسی استفاده کرده و نسبت به رأی دادگاه اعتراض نموده وتقاضای نقض حکم صادره را بنماید، چه اعاده دادرسی نیز همانند تجدیدنظرخواهی، حق ذی نفع می باشد و مطابق مقررات می تواند از این حق درجهت اعتراض به احکام قضایی استفاده نماید.
نظر اکثریت
خیر، اعاده دادرسی از طرق فوق العاده شکایت از آراست و چون موضوع استثنایی است باید بــه طور محدود و مضیق تفسیر شود کسی که راه عادی شکایت از رای ( تجدید نظر ) را دارا ست و علم بـه مهلت دارد این حـق را ندارد که به زعم خود قانون را دور بزند و حق استثنایی دیگری مثل اعاده دادرسی را دارا بـاشد. از سبک و سیاق نـــگارش مواد مربوط به بحث اعاده دادرسی ( مواد 426 الی 431 قانون آیین دادرسی دادگـاه های عمومی و انقلاب مـصوب 1379) چنین برداشت می شود که اسناد دلیل حقانیت پس از صدور حکم قطعی پیدا شود و دور از انصاف و عدالت است کسی که در مهلت تجدید نظرخواهی با علم به موضوع این حق را از خود ساقط کند ( تـا بخواهد از فرصت استثنایی اعـــاده دادرسی استفاده کند ) با کسی که بعد از صدور حکم قطعی شرایط بند 7 ماده 426 قانون اخیر الذکر را پیدا کند برابر باشد. و منظور از حکم مندرج در بند7ماده 426 ناظر به صدر ماده یعنی احکام قطعیت یافته است در نتیجه اعاده دادرسـی چنین شخصی مورد پذیرش نیست .
نظر اقلیت
بله امکان اعاده دادرسی وجود دارد. اولا" در بند 7 ماده 426آمده : پس از صدور حکم قید نشده حکم قطعی ثانیا" در صدر ماده 426 ، قید گردیده : نسبت به احکامی که {قطعیت } یافته و قید نشده از تاریخ صدورحکم قطعی و اگر بعد از صدور حکم سندی پیدا شد که دلیل حقانیت است می تواند حق تجدید نظرخواهی خود را ساقط کند و مهلت اعاده دادرسی از تاریخ پیدا شدن سند محاسبه می شود و ذی نفع می خواهد قاضی رسیدگی کننده که اشراف بیشتری دارد رسیدگی کند . تجدید نظرخواهی و اعاده دادرسی هر دو حق محکوم علیه هستند و قوانین را باید طوری تفسیر کرد که حقی ضایع نشود و محکوم علیه هر دو حق ( تجدید نظرخواهی و اعاده دادرسی )رادارد و اگر چه در طرق فوق العاده ،اصل برعدم امکان است ولی ماده 426 عنوان کرده : بعد از صدور {حکم} و در تئوری و دکترین هم موضوع سوال به صورت شفاف و واضح پاسخ داده نشده است و فاصله ی بین حکم اولیه تا تقاضای تجدید نظرخواهی جریان دادرسی مـــــحسوب نمی شود و جریان دادرسی ، با ثبت پرونده در دادگاه تجدید نظر آغاز می گردد و اگر در این فاصله سند پیدا شود امکان اعاده دادرسی موجود است و فقط مهلت اعاده دادرسی از تاریخ اطلاع از وجود سند، وصول آن محاسبه می شود. مثلاً اگر ده روز از مهلت تجدید نظرخواهی سپری شده باشد و در این فاصله سند مکتوم پیدا شود و مهلت تجدید نظرخواهی منقضی گردد، صرفاً 10 روز از مهلت اعاده دادرسی باقی می ماند .
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392