صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
مطابق ماده 120 قانون آیین دادرسی مدنی: «در صورتی که قرار تأمین اجرا گردد و خواهان به موجب رأی قطعی محکوم به بطلان دعوا شود و یا حقی برای او به اثبات نرسد ، خوانده حق دارد ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، خسارتی را که از قرار تأمین به او وارد شده است با تسلیم دلایل به دادگاه صادرکننده قرار، مطالبه کند . مطالبه خسارت در این مورد بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی و پرداخت هزینه دادرسی صورت می گیرد . . .» اولاً، منظور از بطلان دعوا چیست؟ آیا ناظر به ماهیت دعواست یا شکل دعوا، ثانیا،ً آیا مطالبه خسارت نیازمند تقدیم دادخواست است یا صرف درخواست کفایت می کند؟
نظر هیئت عالی
برابر مقررات ماده 120 قانون آیین دادرسی مدنی، چنان چه قرار تأمین خواسته بعد از صدور به مرحله اجرا درآمده باشد، و خواهان به موجب رأی قطعی، محکوم به بطلان دعوا و یا بی حقی شود، خوانده می تواند ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی قطعی، خسارتی را که از اجرای قرار تأمین خواسته به او وارد شده، مطالبه کند و در این صورت برای مطالبه خسارت، نیازی به تشریفات تنظیم و تسلیم دادخواست و ابطال تمبر هزینه دادرسی وغیره نیست و بعد از ارسال وابلاغ مفاد درخواست خوانده برای خواهان، دادگاه در وقت فوق العاده نسبت به مورد رسیدگی و اتخاذ تصمیم می کند؛ لکن در مواردی که قرار ابطال دادخواست خواهان صادر شود، چنان چه خوانده نسبت به صدور و اجرای قرار تأمین خواسته مدعی ورود خسارتی باشد مطابق قواعد و مقررات عام آیین دادرسی مدنی، باید با تقدیم دادخواست، اقامه دعوا نماید و رسیدگی به ادعای او هم مستلزم رعایت تشریفات دادرسی است.
نظر اتفاقی
با توجه به اینکه در مفاد ماده، از جمله شرایط استحقاق خوانده در مطالبه خسارت، محکومیت خواهان به بطلان دعوا و یا عدم اثبات حق برای وی ذکر شده است و حکم ناظر به رسیدگی ماهوی است، مفاد ماده تنها ناظر به مواردی است که دادگاه با رسیدگی ماهوی، حکم به بطلان دعوای خواهان و بی حقی وی صادر کرده و این حکم یا رأی به مرحله قطعیت رسیده و شامل مواردی که به موجب قرار دفتر یا دادگاه درخواست ابطال شده باشد ، نمی شود . در مورد رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی و پرداخت هزینه داردسی باید گفت همان گونه که رویه قضایی محاکم بر عدم لزوم تقدیم دادخواست بوده است اکنون هم نیازمند تقدیم دادخواست نخواهد بود و دادگاه باید در وقت فوق العاده به این امر رسیدگی و اتخاذ تصمیم کند و در موارد قرار ابطال دادخواست چنان چه خوانده، مدعی ورود خسارت باشد مطابق قواعد عام آیین دادرسی مدنی، رسیدگی به این ادعا محتاج تقدیم دادخواست و ابطال تمبر و رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی خواهد بود.
مبحث
مستندات قانونی
* قانون آیین دادرسی مدنی