صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در صورتیکه متصرف در قسمتی از زمینی که تصرف کرده اعیانی احداث کرده باشد آیا بدون حکم قلع بنا میتوان از کل ملک خلع ید کرد؟
نظر هیئت عالی
چنانچه غاصب در قسمتی از زمینی که به نحو غاصبانه تصرف کرده است، اعیانی احداث کرده باشد، حکم خلع ید صادر و اجرا شده و از غاصب باید کلاً خلع ید شود، محکومٌعلیه غاصب میتواند اعیانی مستحدثه را با اخذ مجوز از شهرداری تخریب کند و ببرد. در غیر این صورت محکومٌله میتواند در دادگاه دعوای قلع بنا و مستحدثات طرح وحکم قلع و قمع اعیانی مستحدثه را تحصیل نماید. چنانچه با اجرای حکم خلع ید از غاصب، رفع تصرف شود و غاصب مالک اعیانی شخصاً اقدام به قلع بنا نکند، مالک عرصه میتواند بدون استفاده از اعیانی مادام که اعیانی مستحدثه قلع نگردیده، اجرتالمثل عرصه را از صاحب اعیانی مطالبه نماید.
نظر اکثریت
حکم خلع ید به قسمتی که در آن اعیانی ایجاد شده باشد قابل اجرا نیست زیرا اعیانی احداثی متعلق به سازنده آن هست، هر چند در ملک غیر باشد. بنابراین، رأی خلع ید فقط نسبت به عرصه اجرا میشود و به متصرف نسبت به اعیانی که ایجاد کرده ابقا میشود مگر اینکه حکم قلع بنا نیز صادر شده باشد که در این صورت با تخریب بنای احداثی حکم خلع ید نسبت به کل ملک قابل اجرا است.
نظر اقلیت
حکم دادگاه خلع ید از جزءجزء ملک هست چه نسبت به عرصه و چه نسبت به اعیان موجود در آن و منظور از خلع ید سلب تصرف غاصبانه است به نحوی که متمکن از استیفای منفعت نشود. با توجه به اینکه دادگاه با احراز مالکیت محکومٌله حکم خلع ید نسبت به کل عرصه را صادر کرد خلع ید نمیتواند ناقص اجرا گردد؛ اما قلع بنا محتاج حکم جداگانه است و فقدان رأی قلع بنا مجوز ادامه تصرفات غاصبانه محکومٌعلیه نیست.