صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
خواهان دعوایی به خواسته الزام خوانده به ایفای تعهد مبنی بر انتقال هزار مترمربع زمین در ناحیه معین تقدیم دادگاه نموده است. دعوا میبایست در محل وقوع مال غیرمنقول مطرح شود یا محل اقامت خوانده؟
نظر هیئت عالی
حسب ماده 12 قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول میباید در محل وقوع مال اقامه گردد لذا نظر اکثریت مورد تأیید است.
نظر اکثریت
دعوای ناشی از دین و تعهدی که موضوع آن غیرمنقول باشد مانند فرض سؤال، دعوای مربوط به مال غیرمنقول است و میبایست در محل وقوع مال غیرمنقول مطرح شود. مطابق ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹: «در دعاوی بازرگانی و دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد، خواهان میتواند به دادگاهی رجوع کند که عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع شده یا تعهد میبایست در آنجا انجام شود.» این ماده در مورد دعاوی راجع به اموال منقول است و در مورد فرض سؤال نمیتوان به این ماده استناد نمود و محل اقامت خوانده را صالح دانست، بلکه در اینجا ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ حاکم است که مقرر نموده: «دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول اعم از دعاوی مالکیت، مزاحمت و ممانعت از حق و تصرف عدوانی و سایر حقوق راجع به آن در دادگاهی اقامه میشود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و اگرچه خوانده در آن حوزه مقیم نباشد»
نظر اقلیت
دعوا در فرض سؤال ناشی از دینی است که بر ذمه خوانده قرار گرفته است و موضوع تحت شمول ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی قرار دارد. مطابق صدر ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹: «دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که خوانده در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد» مطابق ماده ۲۰ قانون مدنی «کلیه دیون از قبیل قرض و ثمن مبیع و مالالاجاره عین مستأجره از حیث صلاحیت محاکم در حکم منقول است؛ ولو اینکه مبیع یا عین مستأجره از اموال غیرمنقول باشد» بنابراین در فرض سؤال دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی میباشد.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 11 آیین دادرسی مدنی | ماده 12 آیین دادرسی مدنی | ماده 13 آیین دادرسی مدنی