صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زنی با مردی که همسر سابقش فوت شده، ازدواج نموده است. پس از یک سال زوج نیز فوت مینماید و مستمری حقوق متوفی به زوجه به عنوان تنها فرد تحت تکفل واریز میگردد. اخیراً یکی از دختران همسر اول متوفی اقدام به طلاق توافقی از همسرش نموده و پس از جاری شدن صیغه طلاق، سند طلاق را به کانون بازنشستگان آموزش و پرورش ارائه و نیمی از مستمری پدر به وی اختصاص یافته است. زوجه طرح شکایت کلاهبرداری نموده؛ زیرا دختر متوفی و همسرش در حال زندگی مشترک با یکدیگر در یک منزل هستند و هدف از طلاق، دریافت مستمری بوده است. حال آنکه زندگی مشترک آنها در تداوم میباشد (ازدواج موقت یا دائم مجدد با یکدیگر نمودهاند لیکن آن را ثبت نکرده اند) آیا عمل ارتکابی جرم میباشد؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، چنانچه ازدواج مجدد دختر متوفی و همسرش به اثبات رسیده باشد، بهنظر اکثریت اعضا هیئت عالی وجوه دریافت شده به عنوان وجوه فاقد مشروعیت قانونی است و تحصیل مال نامشروع محسوب میشود.
نظر اکثریت
به نظر میرسد عناصر متشکله کلاهبرداری را ندارد؛ اما عمل ارتکابی تحصیل مال از طریق نامشروع و مشمول ماده 2 قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشاء و کلاهبرداری میباشد. ماده 2 مقرر میدارد: «هرکس به نحوی از انحاء امتیازاتی را که به اشخاص خاص به جهت داشتن شرایط مخصوص تفویض میگردد... از آن سوء استفاده نماید و یا به طور کلی مالی یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است مجرم محسوب و علاوه بر رد اصل مال به مجازات ... محکوم خواهد شد.» زیرا کسب وجوه مربوط به امتیازات دولتی از طریق فوق حاصل شده است؛ یقین توضیح که حق بهرهمندی از مزایای مستمری به فرزندان اناث متوفی که فاقد همسر و درآمد میباشند (موضوع ماده 48 قانون حمایت از خانواده مصوب 92) امتیازی است که قانونگذار جهت حمایت از زنان مطلقه و بی سرپرست وضع نموده و دولت موظف به حمایت از آنها میباشد. حال هر دو نفر (دختر متوفی و شوهرش) مجرم محسوب میشوند.
نظر اقلیت
بله کلاهبرداری است؛ زیرا مجموع عملیات و مانور متقلبانه موجب فریب کانون بازنشستگان گردیده و وجوهی را تحصیل نموده است؛ بنابراین هرچند عملیات متقلبانه موجب فریب زوجه نگردیده و کانون بازنشستگان فریب خورده است لیکن چون زوجه ذینفع میباشد میتواند شکایت کند. ضمناً رد مال باید در حق زوجه صورت گیرد نه کانون بازنشستگان.
مستندات قانونی
ماده 2 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری | ماده 48 قانون حمایت خانواده