صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شخص الف دعوایی به خواسته مطالبه طلب به طرفیت شخص ب مطرح مینماید و مدعی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی میشود. دادگاه با پذیرش اعسار وی، حکم به معافیت از پرداخت هزینه دادرسی صادر مینماید. پس از قطعیت حکم صادره در جریان رسیدگی به اصل دعوی خواهان فوت میکند و قرار توقیف دادرسی صادر میشود. سپس ورثه با ارائه گواهی انحصار وراثت درخواست ادامه رسیدگی را مینماید. آیا هزینه دادرسی بایستی از ورثه اخذ شود؟ نحوه وصول هزینه دادرسی چگونه میباشد؟ آیا وراث میتوانند دعوی اعسار از هزینه دادرسی مطرح نمایند؟ اگر تعدادی از وراث هزینه دادرسی را بپردازند و تعدادی امتناع نمایند تکلیف چیست؟
نظر هیئت عالی
با توجه به صراحت ماده 510 ق.آ.د.م در فرض سوال، از ورثه متوفی هزینه دادرسی اخذ میگردد، مگر اینکه ورثه نیز وفق مقررات، اعسار خود را ثابت نماید؛ بنابراین نظریه اکثریت مطلوب و مورد تایید هیات عالی است.
نظر اکثریت
اگر شخصی که حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تحصیل کرده در جریان دادرسی فوت نماید ورثه او از آثار این حکم بهره ای نخواهند داشت چرا که حکم اعسار قائم به شخص میباشد. چنان چه وراث مرحوم توانایی پرداخت هزینه دادرسی را نداشته باشند میتوانند با طرح دعوی اعسار از هزینه دادرسی، اعسار خود را از پرداخت این هزینه ثابت نمایند. قانونگذار در ماده 510 قانون آیین دادرسی مدنی به مطالبه هزینه دادرسی از وراث مرحوم اشاره کرده است لیکن در مورد نحوه مطالبه سکوت اختیار کرده چون قانونگذار در خصوص نحوه وصول هزینه دادرسی از وراث شکل خاصی را تعیین نکرده است. بنابراین بنظر میرسد بایستی مطابق قواعد کلی مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی در باب وصول هزینه دادرسی عمل شود بدین صورت که بایستی برای وراث اخطار رفع نقص صادر شود. در صورتی که وراث هزینه دادرسی را پرداخت نمایند، رسیدگی ادامه مییابد. چنانچه وراث از پرداخت هزینه دادرسی امتناع نمایند و اعسار خود را نیز از پرداخت این هزینه اثبات ننمایند مدیر دفتر دادگاه بایستی قرار رد دادخواست صادر نماید چنانچه فقط بعضی از ورثه نسبت به سهم خود هزینه دادرسی را پرداخت نمایند اگر دعوی قابل تجزیه باشد نسبت به وراثی که هزینه دادرسی را پرداخت کردهاند رسیدگی ادامه مییابد و نسبت به وراثی که هزینه دادرسی را پرداخت نکردهاند قرار رد دادخواست صادر خواهد شد. لکن اگر دعوی غیرقابل تجزیه باشد به نظر میرسد جهت ادامه روند دادرسی بایستی کل هزینه دادرسی پرداخت شود والا قرار رد دادخواست صادر خواهد شد.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 504 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 505 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 508 قانون مجازات اسلامی | ماده 510 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 513 قانونآیین دادرسی مدنی | ماده 53 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 54 قانون آیین دادرسی مدنی