صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه در دعوی مطالبه وجه چک، خوانده در مقام دفاع، حکم قطعی مبنی بر محکومیت دارنده اولیه چک به استرداد چک ارائه نماید (با فرض اینکه خواهان دعوی مطالبه، شخص ثالث باشد) تکلیف دادگاه در رسیدگی به پرونده مطالبه وجه چک چه میباشد و در واقع حکم صادره مبنی بر استرداد چه تأثیری در دعوی مطروحه دارد؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه مبنای مطالبه چک از سوی دارنده توجهاً به حکم قطعی، استرداد فاقد مشروعیت است لهذا تبعیت از نتیجه حکم اول وجوب قانونی دارد بالنتیجه نظریه اقلیت در حد مرقوم تایید میگردد.
نظر اکثریت
دادگاه بایستی با توجه به مبنای صدور حکم قطعی استرداد چک در خصوص موضوع، تصمیمگیری نماید. توضیحاً اینکه با توجه به وصف تجریدی اسناد تجاری و اصل سرعت و اعتماد در اسناد تجاری و با فرض اینکه شخص ثالث دارندهی با حسن نیت میباشد و با توجه به اصل عدم توجه ایرادات مربوط به تعهد پایه به دارنده ثالث با حسن نیت، چنانچه مبنای صدور حکم استرداد، ایرادات مربوط به تعهد پایه و روابط فیمابین صادرکننده چک و دارنده اولیه باشد، در مقابل دارنده با حسن نیت فعلی قابل استناد نمیباشد. لیکن چنانچه مبنای صدور حکم استرداد، ایرادات مربوط به تنظیم و صدور سند تجاری باشد در خصوص موضوع اختلافنظر وجود دارد. به اعتقاد برخی چنانچه مبنای صدور حکم استرداد، صرفاً ادعای جعل باشد، دیگر امکان صدور حکم بر محکومیت صادرکننده وجود ندارد و به اعتقاد برخی علاوه بر جعل، سرقت و کلاهبرداری و خیانت در امانت و مفقودی چک نیز مشمول استثنائات وصف تجریدی میگردد. فلذا چنانچه مبنای حکم استرداد هر یک از موارد پیش گفته باشد امکان صدور حکم بر محکومیت صادرکننده وجود ندارد.
نظر اقلیت
با توجه به صدور حکم قطعی به استرداد لاشه چک موضوع دعوی که لازمهی آن احراز وجود چک در ید خوانده دعوی (دارنده اولیه چک) بوده است لذا انتقال بعدی چک توسط دارنده صحیح نبوده است و امکان صدور حکم بر محکومیت صادرکننده به پرداخت وجه چک در حق دارنده جدید به هیچ وجه (بدون در نظر گرفتن اینکه مبنای صدور حکم استرداد چه بوده است) وجود ندارد.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 14 قانون صدور چک | ماده 1 قانون صدور چک | ماده 2 قانون صدور چک | ماده 310 قانون تجارت